Hacettepe ve Atılım Üniversitesi  bünyesinde  görev yapan,  iki bilim adamının ortak çalışmaları sonucu bir ilk daha gerçekleştirildi. Elektrik Elektronik Mühendisi Öğretim Üyesi Doç.Dr. Uğur Baysal ve Atılım Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr.Gökhan Şengül’ ün ortak geliştirdiği sistem;  şu anda kullanılanlara göre, düşük hata oranı, kullanımda çok daha kolay,ucuz ve güvenilirlik bakımından dikkatleri üzerine topladı.

 Türk mühendislerinin büyük oranda yerli kaynaklarla geliştirdiği sistem beynin elektriksel işlemlerinin x,y, z koordinatlarını milimetrik olarak hesaplayabiliyor.

 Uluslararası yayını yapılan ve patent başvuru hazırlıkları süren sistem sayesinde şizofreni, epilepsi,alzheimer gibi nörolojik hastalıklarla yetenek, zeka gibi kavramların da çok daha net olarak ortaya konulması bekleniyor.

 Beyinde en dış tabaka olan kortekste oluşan beyinsel aktivitelerin ölçümünün hastalıkların teşhis ve tedavisinde önemli rol oynadığını bildiren Baysal,” Buradaki işlemler bir hastalığın başlangıcıda, sonucuda olabilir. Beyin ne kadar iyi bilinirse hastalıkların  tedavi  sürecide o kadar çabuk olacaktır diye konuştu.

 Bilgisayarda tek tuşa basılarak kamera baş etrafında döndürülüyor. Fotoğrafmakinası beynin içeriğini  görmüyor, ancak başın yüzey bilgisini alıyor.

Sistemlerinin nöroloji ve pskiyatri uzmanlarının sağlıklı ve doğru çalışabilmesi için güçlü bir araç olacağını kaydeden Şengül böylece beynin bir çok elektriksel işlev bozukluğu hastalıklarının teşhis ve tedavilerinde çok önemli aşamalar kaydedilebileceğini söyledi.

 15/08/2010

haberin kaynağı:

atv haber

06/07/2010 Mlliyet haber

   Ne kadar güzel bir buluş öyle değilmi? Bu haberi ilk okuduğumuzda bir çoğumuz gülümseyerek güzel bir buluş olarak düşünüp, bir çok alzheimer hastasının bir nebzede olsun derdine derman olacağını düşünerek tebessüm etmişizdir.Gelişen teknolojinin son harikası öyle değilmi? Teknolojinin yeniliklerine  ve icatlarına  her gün bir yenisi  daha  ekleniyor.Teknoloji çok güzel ama , bence yerinde kullanıldığı sürece  çok güzel…   Aslında bu türden buluşlar bazen, insanlık adına yeni bir darbe olarak  nitelendirilebilir bence. Teknoloji gelişti internet, telefon , msn, face book ve daha bir sürüsü …    bizi  birbirimizden uzaklaştırmadımı .

 Her gün yeni bir buluş ve her gün yeni bir kopuş aslında . Gelişen teknoloji bizi birbirimizden uzaklaştırıyor, insan olduğumuzu unutuyoruz.Düşünsenize bir alzheimer hastasının  eline bir robot tutuşturuyorsunuz ve onların aralarında bir iletişim kurmalarını bekliyorsunuz. Sağlıklı iken canımız en sevdiğimiz insan hastalandığında küçük bir oyuncak robotla avutuluyor.   Neden sıcacık bir insan eli değil? Alzheimer hastası olan yakınımızın, elinden neden biz tutamıyoruz, bu neden sıcacık bir insan eli  dokunuşu değilde oyuncak bir robot. Hadi zamanımız olmadı çalışmaktan yorgun düştük.Yinede yapılacak en doğru davranış , ona dokunması için evcil bir hayvan götürmek olmazmıydı.Küçücük bir kediyi okşadığınız zaman ona her hangi bir ayar yapmanız gerekmez, o yumuşaçık tüylerini okşamanıza izin verir, yanınızdan hiç ayrılmaz, küçücük bir köpek yavrusu , bir kuş olamazmı bu. Neden yaşıyoruz neden varız, biz insan değilmiyiz ,Tanrının bize bahşettiği insanlık ve canlı olma özelliklerimizi neden kaybediyoruz ve bugün 1000 adet satılan robot oyuncak yarın bakmışsınız milyonları geçmiş.Bu satılan oyuncak robotların sayısı yükseldikçe, bizlerde insanlığımızdan biraz daha uzaklaşmış olacağız.İnsanlığımızı kaybetmemek adına ;   Bence hiç zaman kaybetmeden, alzheimer    hastası  olan yakınımızın elini tutumaya koşalım, zevklerimizden biraz feragat edelim ve torununu dedesine veya ninesine götürelim ve ondaki olumlu tepkileri kendimiz gözlemleyelim.İnanın binlerce dolar verip alınacak bu oyuncak robottan çok daha fazlasını vermiş oluruz  onlara.

yazan :admin

 Amerika  Sağlık ve Bilim Enstitüsü   Oregan’ da Şukret Mitalipov ve ekibi, maymunların yumurta hücresindeki mitokondriyal DNA’ yı ( sadece anneden bebeğe nakledilen kod dizisi )değiştirmeyi sağlayan yeni bir yöntem geliştirdi. 3 anne maymundan “sağlıklı DNA‘ya ” sahip 4 yavru dünyaya geldi.

 Ancak bu yöntemin insanlarda güvenli ve etkin bir şekilde kullanılıp kullanılmayacağını anlamak için klinik araştırmaların gerekli olduğunu vurguladılar.

 Mitokondriyal DNA mutasyonlarının anneden çocuğa geçmesinin engellenebildiğini gösterdiklerini belirten araştırmaları ile ilgili makaleleri  geçtiğimiz günlerde Nature dergisinde yayımlanmıştı.

 Bundan böyle ; mitokondriyal hastalıklar, özellikle kas ve sinir sisteminde sorunlara yol açan bazı hastalıkların sorumlu genleri hücre çekirdeğindeki kromozomlarında değil,  hücre içinde bulunan ve mitokondri adı verilen, hücre için gerekli enerjinin üretildiği , kendine özgü DNA’sı olan organel (hücre elemanı) üzerinde yer alıyor.

 Mitokondriyal DNA’ daki 150′den fazla mutasyon , görme kaybı , sara ve şeker hastalığı , alzheimer bazı kanser çeşitleri ve kısırlığa neden olduğu sanılıyor.

  Ancak bu araştırmanın, insanlarda uygulanıp uygulanamayacağı, tıp ve din adamları arasında değişik görüşlere ve tartışmalara neden olmaktadır.

ntv haber

01.09.2009

  Obez insanların beyin dokusu, normal kilodakilere oranla yüzde 8 küçük ve 16 yıl yaşlı görünüyor.  ABD’li uzmanların yapmış olduğu bu araştırma, Human Brain Mapping adlı  tıp dergisinde yayımlandı,  bu araştırmaya göre obez insanların beyinleri yüzde 8 daha küçük ve 16 yaş daha , büyük görünüyor.

70′ li yaşlarda olan 94 insanın beyin taramaları yapıldı.Bu insanların seçimi ciddi beyin hasarı olan kişiler arasından yapıldı. Amerikalı  Prof.Paul Thampson, bu oranların çok ciddi bir doku kaybı anlamına geldiğini belirterek, Alzheimer konusunda risk altındaki insanları uyararak şunları söyledi. Sağlıklı beslenerek kiloyu dengede tutmak Alzheimer‘a yakalanma riskinin  ciddi anlamda önlenebileceğini belirtti.

Hastalığın baş nedeni dengesiz ve kötü beslenme olarak belirtildi. Obezitenin ayrıca diyabet tip 2, hipertansiyon, kalp hastalıkları, bazı kanser türlerini tetikleyerek,cinsellik üzerindede olumsuz etkileri olduğu biliniyor. DSÖ tarafından bildirilen obez sayısı dünyada tam 300 milyon kişi.

   Araştırmacı uzmanlara göre obez insanlar genellikle , beyinlerinin arka ve ön loplarından doku kaybediyorlar. Beynin bu bölümleri hafıza ve planlama , yönetici fonksiyonlar, hareket,uzun süreli hafıza  dikkat     gibi konularda önemli rol oynar.

 Kişiler obez olup olmadıklarını anlamak için vücut kitle endekslerini saptayarak belirleyebilirler.

 Yapılan bu araştırma Ulusal Yaşlanma Enstitüsü ve Amerikan Kalp Vakfı ve Ulusal Araştırma Kaynakları Merkezi tarafından desteklendi.

 NTV HABER

28.08.2009

*Yüksek ateş ve gribal şikayetleriniz varsa hemen bir sağlık kuruluşuna gidiniz.

*Kendi kendinize evde herhangi bir tedaviye, ağrı kesici vb ilaçlara başlamayınız.Test ve tedavinin gerekliliğine sağlık kuruluşu karar vermelidir.

*Gribal durumdan şüpheleniyorsanız; Çocuklardan,yaşlılardan ve vücut direnci düşük hastalardan uzak durunuz.(onları koruyunuz)

*Kendinizi yormayıp mümkünse yatak istirahati yapınız.

*Bol sıvı tüketip,ihlamur, kuşburnu vs çaylardan bol bol tüketiniz.

*Taze sıkılmış meyve suları içip yeterli C vitamini alarak vücut direncinizi arttırınız.

*Ellerinizi sık sık sabunla ve bol suyla yıkayınız.

*Kalabalık yerlerde fazla dolaşmayınız.(Başka insanlara bulaştırmamak ve toplum sağlığını koruyarak ülke ekonomisine katkıda bulunmak hepimizin görevi olmalıdır.)

*Doktorunuzun size verdiği tedaviyi sonuna kadar uygulayınız.

*Öksürme ve hapşırma esnasında ağzınızı ve burnunuzu mendille mutlaka kapatınız.(ağız ve burundan etrafa sıçrayan en ufak damlacık bile gribin hızla yayılmasına sebep olur.)

*Kullandığınız selpak ve kağıt mendilleri sık sık değiştiriniz ve bunları bir poşetin içinde ağzı sıkıca kapalı olarak çöp konteynırlarına atınız.Açık ve serbert bir şekilde ortalığa atmayınız.

Takıntılı inançlar  (delüzyon), ne  kadar mantık yürütüp  ikna etmeye çalışsanızda değiştirilemeyen veya düzeltilemeyen yanlış inançlardır.Takıntılı inançlarAlzheimer hastalığında sık görülür ve sevgili hastanızın şüpheci ve paranoyak hale gelmesine neden olabilir.Şüpheciliğin özelliği ikna olmamak ve güvensizliktir. Örneğin, sevgili hastanız cüzdanını nereye koyduğunu unutabilir ve birinin çaldığına inanacaktır veya eve eşyasını çalmak amacıyla birinin girdiğini düşünebilir.Sevgili hastanız paranoya durumu da yaşayabilir, örneğin” birilerinin peşinde olduğuna “inanabilir.İşte bu davranışlarla başa çıkmanıza yardımcı olacak bazı tavsiyeler:

* Eğer şüphe size yönelmişse bunu üstünüze alınmamaya çalışın. Bu duyguların hastalık nedeniyle olduğunu unutmayın. Sevgili hastanızın size karşı olan bu davranışı kasıtlı değildir.

*Eğer sevgili hastanız endişeleri konusunda çok kararlı ve inatçıysa, bu endişeleri ciddiye aldığınızı belirtin.Olumsuz duyguların üstünde durmayın çünkü bu, sadece, o duyguyu daha da güçlendirmeye yarar.

*Bir takıntılı inancın gerçek olup olmadığı-örneğin bir nesnenin çalınıp çalınmadığı-hakkında sevgili hastanızla tartışmak yerine, onun duygusal durumuna cevap verin. Korku, öfke ve moral bozuklığunu tetikleyen olay gerçek olmasa da bu duygular çok gerçektir.Sevgili hastanızı bu duyguları anladığınıza ikna edin ve rahatlamasını sağlayın:” Cüzdanın kayıp olduğu için üzgünüm.Sen de çok üzülmüş görünüyorsun.Haydi birlikte arayalım.”

*Kayıp nesneleri sevgili hasatanızla birlikte arayın.Eğer belirli yerlere, örneğin elbise dolabındaki bir çekmeceye veya bir şiltenin altına, bakmanıza izin vermezse ,sevgili hastanız  evden çıkana dek veya başka bir işle meşgul olana dek bekleyin.

*Sevgili hastanızın saklama eğiliminde olduğu nesnelerin mümkünse bir eşini bulındurun.

Dünyada 1,2 milyar kişi sigara içiyor. Her yıl  5  milyon kişi sigaradan ölüyor. 2030 yılında; 2 milyar sigara içicisi olacağı tahmin ediliyor, bu da yılda 10 milyon kişinin sigaranın yarattığı  hastalıklardan öleceği anlamına geliyor.

Sigara içmek; kişinin yalnız kendisine değil çevresindekilerede zarar verir. Çevresel sigara dumanında kanser yapıcı maddeler sigaradan çekilenden  10 kat daha fazla bulunmuştur. Çevresel sigara dumanı yani pasif içicilik yoluyla dünyada 600 bin kişi ölüyor. Ülkemizde ise her yıl 8 bin 750 kişi pasif içicilikten  hayatını kaybediyor.

Eğer siz de sigara içiyorsanız, bir kez daha düşünün hem kendi ömrünüzden,  hem sevdiklerinizin ömürlerinden yaşanacak güzel yıllarınızı  çalıyorsunuz.Kendinizi   sizi sevenlerden,mahrum etmeyin.Sevdiklerinizi ise siz koruma altına alın.

Günümüzde sigarayı bırakmanın bilinen bir çok yolu var. Bulunduğunuz ilde size en yakın bir sağlık kuruluşuna giderek sigarayı gerçekten bırakmak istediğinizi  anlatın ve yardım isteyin. Sizinle ilgilenecek sayısız sağlık dostu  uzman  doktor bulacaksınız. Gideceğiniz  hastanelerin Göğüs Hastalıkları  ve Psikiatri  polikliniklerine müracaat edin. Ama öncelikle bu konuda kararlı olmalısınız.

Sigaranın  sağlığınıza zararlı olduğuna önce kendinizi inandırın. Sigarayı asla bir zevk aracı  olarak görmeyin. Stresli olduğunuz zamanlarda  hemen sigaraya sarılmayın, sigaranın stresi  azalttığına sakın inanmayın. Stresinizi atmak için  açık havada bol bol yürüyün.

Eğer yürüyecek durumda değilseniz bir arkadaşınızla sohbet edin içinizdekileri  ona anlatın. Konuşacak kimse bulamıyorsanız kitap okuyun veya sevdiğiniz bir tür müzik dinleyin.Fazla kalorili olmamak koşulu ile çerez veya meyva  atıştırın.Sigara içmeyi hep erteleyin, canınız çok sigara içmek istiyorsa çakmak ve sigarayı hazırlayın içecekmiş gibi yapın ama sigarayı yakmayın. Sigara yakma işini sürekli erteleyin erteleyin. Göreceksiniz sigara isteğiniz bir süre sonra kaybolacaktır.

        Kamu  kurum ve kuruluşlarında, kapalı alanlarda sigara içme yasağı getirildi.Sigara içmeyen kişiler bu uygulamayla, yasalarla koruma altına alınmış oldu.Ve bu devrim niteliğinde çıkarılmış  yasanın  sağlığımıza kattığı artı değer  kısa bir süre sonra olumlu sonuçlar vermeye başlayacaktır. Ancak bu uygulamanın da  sakıncalı bir kaç yönü var.Gerçek sigara bağımlılarının, rast gele yerlerde sigara içmeleri.Bu yeni uygulama ile beraber etrafta müthiş bir görüntü kirliliği oluştu .Bunun için kurum ve kuruluşlar bu görüntü kirliliğinin önüne geçmek için  acil önlemler almalıdırlar. Gerçek içiciler için yine açık  alanlarda  gözlerden uzak, oturabilecekleri bir ortam  uygun olabilir.Binaların en üst teras katları  sigara içme alanları olabilir.Hem gözlerden uzak hem de etrafa koku ve duman yayılmaz böylece sigaranın özendiriciliği de azalmış olur.Birde iş yerlerinden fazla uzağa ayrılamayanlar için Özel sigara kabinleri geliştirilmiş eğer maliyet söz konusu olmaz ise bunlardanda yararlanılabilir.

* Her şeyin yolunda olduğuna dair bol bol ve sık sık sözel güven verin.

* Hastanızın taleplerini uygun ve kabul edilebilir şekilde yerine getirmeye çalışın. Örneğin, içki içmek için dişarı çıkmak isteyen sevgili hastanızla birlikte gitmeyi kabul edebilirsiniz ama bara gitmek yerine pastaneye gidebilirsiniz. Yaratıcı olun ve eğlenmeye çalışın.

*Hayır kelimesini kullanmaktan kaçının.Daha sonra bir şekilde sıyırtabileceğiniz talepler için evet bile diyebilirsiniz.

*Anksiyetenin, örneğin belirli bir ortam veya günün belli bir zamanı gibi tetiklenme biçimleri olup olmadığını düşünün. Sevgili hastanızı sakinleştirmeye nelerin yardımcı olacağını saptamaya çalışın.

*Sevgili hastanızı meşgul edecek bir faaliyet bulmaya çalışın. Havluları katlamak, yer süpürmek,bahçedeki yaprakları tırmıkla toplamak veya yün dolamak gibi tekrarlayıcı bir iş özellikle yararlı olabilir. Hastanıza,dikkatini odaklayabileceği bir ciklet veya meyve, çerez vs.bile verebilirsiniz.

*Sevgili hastanıza sakinleştirici etkisi olan nesneler- belki tüylü bir oyuncak hayvan, tüylü bir battaniye veya bir fincan bitki çayı-verin veya sakinleştirici bir müzik çalın.

*Hastanın talepleri arasında kendiniz için de bir yer mutlaka ayırın.Kendinize dinlenme zamanı sağlamak için,haftada hiç olmazsa bir kez bir yardımcı bakıcı  ayarlamanız gerekebilir.

* Banyo ve tuvaletteyken mahremiyetinizi koruyabilmek için kapıyı kilitleyin.Eğer sevgili hastanız yalnız kalabiliyorsa,bir saat kurun ve “saat çaldığında döneceğim” deyin.

*Hasta bakımı verenlerin destek grubundan tavsiye ve yardım isteyin.Peşinden ayrılmama davranışı hastaya bakım verenlerin sabrını özellikle zorlayabilecek bir durumdur ve ek desteğe ihtiyacınız olacaktır.

* Sevgili hastanızı sevdiği faaliyetlarle meşgul etmeye çalışın . Eski fotoğraf albümlerini, ailenin video filmlerini veya çocuklar ve hayvan yavrularının resimlerini kullanın . Yakın zamanda olmuş olaylar hakkında konuşmak yerine, sevgili hastanızın muhtemelen çok daha iyi yapabildiği bir şey olan, anılarını hatırlatmaya ve anlattırmaya çalışın.

*Sevgili hastanızı el çırpmaya veya ayak vurmaya teşvik edecek , bando müziği veya marşlar gibi belirgin bir temposu olan müzik çalın. Ama müziğin sesi çok yüksek veya kafa karıştırıcıysa, ters tepkilere de yol açabileceğinden dikkatli olun.

*Sevgili hastanızın duygularını kabullenin ve anladığınızı belirtin. Alzheimer’ e bağlı fiziksel ve zihinsel kayıpları için veya ölmüş olan sevdikleri için üzülüyor olabilir.

*Alzheimer hastalığının her ikiniz üzerindeki yükü hafifletmek için basit mizah kullanı. Basit şakaların olduğu bir kitap veya eski televizyon komedilerinin videoları biraz gülmenizi sağlayabilir.

* Eğer sevgili hastanızda depresyon belirtileri olduğunu görüyorsanız doktorunuzla konuşun. Antidepresan ilaçlar güvenli ve etkilidirler ve yan etkileri de azdır.Hastanız için en iyisinin hangisi olduğunu bulmak amacıyla doktor çeşitli ilaçları ve dozları deneyebilir.

* Konuşma terapisi veya grup terapisi Alzheimerli hastalar için, özelliklede erken evreden sonraki evrelerde,  genelde önerilmez.Bu tür tedavinin etkili olabilmesi için bilgiyi işlemleme ve hatırlama yeteneğinin varlığı gerekir. Bunun yerine, savgili hastanızı aktivite içine ve başka kişilerle sosyalleşmeye sokacak yaşlı bakım programlarını düşünün.

Moral bozukluğu olan kişiler, müzmin bir gerginlik veya güvensizlik durumu içindeymiş gibi görünürler. Bu duygunun nedeni, sorunları çözememek veya ihtiyaçları karşılayamamaktır. Moral bozukluğunu azaltmak için,sorun yaratacak olyları önceden tahmin edip buna göre davranmaya çalışabilirsiniz . Öte yandan, moral bozukluğunun, Alzheimer hastalığının neden olduğu zihinsel ve fiziksel kayıplara karşı doğal bir tepki oldugunu ve tüm olayları önleyemeyeceğinizi de unutmamanız önemlidir.

Eğer sevgili hastanız anksiyete hissediyorsa:

* Sevgili hastanıza güven verme yolları üzerine odaklanın.Endişelerini ciddiye alın. Size temelsizmiş gibi görünse de, hasta bu kaygılarının geçerli olduğuna gerçekten inanmaktadır.

* Sevgili hastanızın dünyayı şu anki algılayış biçimine siz de katılın. Bu gerçekler çerçevesinde mantıklı bir açıklama getirmeye çalışın ve aynı zamanda güven ve teselli verin. Söylediğiniz şeyin doğruluğu,sevgili hastanızın açıklamanıza verdiği duygusal tepki kadar önemli değildir.

-Eğer sevgili hastanız(artık hayatta olmayan) eşi için endişeleniyorsa, eşinin bakkala veya işe gittiğini söyleyebilirsiniz.

-Eğer sevgili hastanız (artık emekli olmuş olduğu) işi için endişeleniyorsa, patronunun telefon edip bu gün işe gelmesi gerekmediğini söylediğini söyleyebilirsiniz.

* Birdurumla ilgili gerçeği yumuşak biçimde açıklamaya çalışın ama bunu sadece, sevgili hastanızın ikna edebileceği durumlarda yapın.Eğer sevgili hastanız üzülüyor veya sizin söylediklerinize inanmıyorsa, gerçeği kanıtlamaya çalışmayın.

* Açıkllamanızı destekleyecek somut bir durum sağlamaya çalışabilirsiniz.telefonda patronuyla konuşuyormuş gibi yapın veta sevgili hastanızın bır akraba ile konuşmasını sağlayın.İkna edici bir mesaj yazılı olan bir telefon notu veya mektup verin. Sizin onu dikkate aldığınızı ve anladığınızı bilmesini sağlamak için sevgili hastanızın duygularını onaylamanızönemlidir:” Anneciğim, bu durum için gerçekten üzüldüğünü biliyorum.”

*Sevgili hastanızın sözünü ettiği her hangi bir anı hakkında sohbet edin. Sohbetinizin düzenini sağlamak için bir fotoğraf albümü küllanın.

*Sevgili hastanızın dikkatini olumlu bir şeye yöneltmesini sağlamak için, hoşuna gidecek bir aktivite ile dikkatini dağıtın.Böyle bir dikkat dağıtma işine teşebbüs etmeden önce, duygularını onaylamak ve güven vermek için hastanızın dünyasına dahil olmanın genellikle en iyi sonucu verdiğini göreceksiniz.

Eğer sevgili hastanızın  morali bozuksa:

*Sevgili hastanızın olabildiğince fazla şeyi mümkün olan en az yardımla yapmasına izin verin.

* İşlerin aslında nasıl yapılması gerektiği konusunda  kendinizi üzmemeye çalışın. Eğer sevgili hastanız kendisi veya başkaları için tehlike arzedecek bir şey yapmıyorsa, yaptığını duzeltmekten sakının.

*Sevgili hastanıza acele ettirmemek için, günlük bakım işlerinin üstesinden gelmeye daha çok zaman ayırın.

*Sevgili hastanızın bir konuda fazla bir şey beceremiyor olması, bu işe teşebbüs etmekten vaz geçmesi anlamına gelmez.İstirahat ve faaliyet periyodları arasında denge sağlamaya çalışın . Kişinin yorgun olma olasılığının daha fazla olduğu geç saatlerde faaliyetleri en aza indirin.

*Moral bozukluğunun nedenlerinin  ortamdaki aşırı gürültü ve hareketlilik olup olmadığını kontrol edin.Televizyon veya radyoyu kapatın ya da süresini kısıtlayın ve sevgili hastanızın istirahat etmesi için sessiz bir oda ayırın.

*Değişiklikler kafa karışıklığı ve moral bozukluğunu arttırabilir.Sabit bir günlük program sürdürmeye çalışın ve değişikliklerden mümkün olduğunca kaçının .

*Hastalık ilerlerken beklentilerinizi de buna uyumlu şekilde ayarlayın .Örneğin, hastalığın ileri evrelerinde aşina bir ev ortamından sevgili hastanız için çok bunaltıcı  ve korkutucu olabilir.Ev dışı aktiviteleri hastalığın daha erken evrelerindeki kadar sık yapamayabilirsiniz.

*Sizin kendi duygularınızın sevgili hastanızı nasıl etkileyebileceğinin ve belkide moralini bozabileceğinin farkında olun.Sakin ve güven verici olmaya çalışın.