Tanı konulan hastada önerilen girişimin adı yabancı cismin endoskopik olarak(bronkoskopi ya da özofagoskopiyle)çıkartılmasıdır.

    Önerilen girişimin ameliythanede,genel anestezi altında bu işlem  için üretilmiş esnek ya da sert yapıdaki endoskopi cihazları yardımıyla yapılır.

    Girişim sonucunda yabancı cismin soluk ya da yemek borusundan çıkartılması ile hastanın solunum veya yutma güçlüğünün ortadan kalkacağı düşünülmektedir.

  Fakat işlem sırasında bir yabancı cisim bulunamayabilir ya da cismin bir bölümü çıkartılamayabilir.

 Ayrıca yabancı cismin çıkartılması sırasında diğer dokular da zarar görebilir.Yemek ya da soluk borusu delinebilir.Bu sonuçlar ortaya çıkarsa hayati tehlike söz konusu olduğundan hastaya gögüs tüpü takılması,midesinin karın cildine ağızlaştırılması gibi ek başka girişimlerin uygulanması gerekebilir.

    Yabancı cisimlerde beklemenin hasta ve hasta yakınına getireceği bir yarar  söz konusu değildir.Girişimi ertelemek yukarıda sayılan olası riskleri artırır.Tedavi edilmezse yabancı cisim yerleşim yerine bağlı olarak,solunum güçlüğünün devamı  ve sonrasında akciğer enfeksiyonlarına yatkınlık yaratabilir.Bu süreç geri dönüşü olmayan kalıcı organ harabiyetleri ile solunum durması sonucu ölüme sebep olabilir.

   Bu hiç umulmadık anlarda ortaya çıkan önemli ve ciddi problem çok sevdiğiniz insanların yok olup gitmesine sebep olabilir.Bu ihmale gelecek bir durum değildir.Anında müdahale gerektiren bir durumdur.Bu konuda kendinizi biraz daha bilinçlendirin ve gerekli olduğu durumda hiç tereddüt etmeden erken müdahale yapabilin.

Op.Dr.Çağatay Aydıner

 Çocuk Cerrahisi Uzmanı

        AcilTıp (TYD)

( CPR) KARDİYO- PULMONER RESİSÜTASYON
*CPR ani kalp ve solunum durması durumunda, daha ileri yaşam destegi sağlanıncaya kadar yapılacak aktivitedir.

*Kardiyo-pulmoner Resisütasyon (CPR) ani ölüm durumunda yapılmaktadır.

ANİ ÖLÜME NEDEN OLAN FAKTÖRLER

* Ventriküler fibrilasyon

* Elektrik çarpması

* Suda boğulma

* İlaç reaksiyonları

* Gaz – dumanla boğulma

* Travma

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ İÇERİKLERİ

*Solunum kaybında solunumu sağlamak

* Kalp durmasında göğüs masajı yapmak

* VF ve VT’ de defibrilasyon uygulamak

* Yabancı cisimleri tanımak ve çıkartmak

* Kalp krizi ve felç geçiren hastaya erken tanı koymak

ZAMAN KRİTİKTİR

* 0-1 dakika ; prognoz iyi , kardiyak irritabilite olabilir.

* 0-4 dakika ; Geri dönüşsüz beyin hasarı beklenmez

* 4-6 dakika ; Beyin hasarı görülebilir

* 6-10 dakika ; Beyin hasarı olasılığı yüksek

* 10 dakika ; İrreversible beyin hasarı

CPR’da HIZ ÖNEMLİDİR !!!

*Arrestten sonra ilk 4 dakika içinde CPR’ a başlandığında yaşam şansı %7

CPR’a BAŞLAMAK ?

*** SOLUNUMU DURMUŞ VE NABIZSIZ tüm hastalar için, kontrendike bir durum olmadğığ sürece başlanır.

DİKKAT !!!

* ÖĞRETİLEN TEKNİKLER ASLA KALBİ ÇALIŞAN, KENDİ SOLUNUMU OLAN BİR KİŞİDE denenmemelidir.

CPR İLKELERİ

A) AİRWAY (hava yolu)

B) BREATHİNG(solunum)

C) CİRCULATİON (dolaşım)

YETİŞKİNDE CPR

İLK DEĞERLENDİRME

* Hastayı omuzlarından tutup hafifçe/şiddetli olarak sars

* ‘İyimisiniz’ diye sor

Dikkat !
* Eğer boyun ve kafa travmasından şüpheleniliyorsa

* Travma varsa ; Uygun olmayan hareket spinal kord yaralanması varsa kötüleşebilir.

YETİŞKİNDE CPR

* HASTAYA POZİSYON VER

* DİKKAT Hasta sırt üstü yatıyorsa

*Baş ve boyunu destekle

*Bir bütün olarak sırt üstü döndür

* Boyun yaralanmasına dikkat

YETİŞKİNDE CPR

*HAVA YOLUNU AÇ

*Boyun yaralanması yoksa;

*Baş-Çene pozisyonu

YETİŞKİNDE CPR

*Boyun yaralanması (Travmalı hasta)

varsa;

*Çene itme pozısyonu

UYGUNSUZ BAŞ VE ÇENE POZİSYONU VENTİLASYON ZORLUĞUNUN EN SIK NEDENİ.

YETİŞKİNDE CPR

*NEFES ALIP ALMADIĞINI KONTROL ET

*BAK

*DİNLE

*HİSSET

YETİŞKİNDE CPR

*NEFES ALIYORSA

*(Boyun yaralanması yoksa)

*”Recovery” (iyileşme pozisyonu ver)

YETİŞKİNDE CPR

*NEFES ALMIYORSA*Suni solunuma başla

*Balon valf maske (Ambu) ile

*Ağızdan maskeye

*Ağızdan -ağıza

*Ağızdan -buruna

*Ağızdan-stomaya

YETİŞKİNDE CPR

AĞIZDAN AĞIZA SUNNİ SOLUNUM

-Derin bir nefes al

- Hastanın burnunu kapat

- 1,5- 2 saniyede hastaya soluğunu ver

-Hastanın göğsünün kalkmasını gözle

AĞIZDAN MASKEYE

Ağızdan ağıza suni solunumun aynı şeklini ağızdaki maske üzerinden uygula

AMBU İLE

Ağızdan stomaya

BALON- MASKE İLE VENTİLASYON

Balon-Maske Cihazı

*” Balon kendi kendine şişen ”

* Oksijen takılmasa bile hastaya oda havasıyla solutmak olasıdır.

*10L/dk akış hızı ile % 30- 80 arasında oksijen sağlanabilir.

*oksijen rezervuarı ile osijen konsantrasyonu % 60- 95′ e çıkabilir.

*Barotravmayı önlemek için basınç kapakçığı mevcuttur.

( Balon hacmi en az çocuklarda 450-500 ml erişkinde 700-1000 ml olmalıdır.)

LARENGEAL MASKE KULLANIMI

* Bilinci kapalı hastalarda laringoskop kullanmadan hava yolunun açılmasını sağlar.

* Bir tüp ve tüpün ucunda maske şeklinde bir kaftan ibarettir.

*Orofarinksten hipofarinkse doğru itilir.

* Kaf şişirilerek hipofarenksin kapanması sağlanır.

* Böylece maskenin açık tarafı glottik açıklığa doğru yerleşmiş olur.

ENDOTREKEAL ENTÜBASYON

Mekanik ventilasyonun en güvenilir ve en etkili yöntemi trakeal tüp ile yapılandır.Çünkü ;

1. Hava yolu selektif olarak trekea içine doğru açılmıştır, mide distansiyonu olmadan yeterli ventilasyon ve oksijenasyon sağlanır.

2. Mide içeriğinin trekeaya aspirasyonu riski azalır.

3. Hava yolundaki sekresyonlar kolayca aspire edilebilir.

4. Ventilasyonla birlikte göğüs komresyonu yapıldığında ventilasyonun etkinliği bozulmaz.

5 . İnspirasyon zamanı kontrol edilebilir.

6. Gerektiğinde ekspiryum sonunda hava yoluna basınç uygulanabilir.

ENDOTRAKEAL ENTÜBASYON

ENDİKASYONLAR

*Santral sinir sistemi kontrolünün yeterli olmaması,

* Fonksiyonel veya anatomik olarak hava yolunun tıkalı olması,

* Solunum iş yükünün aşırı olması,

* Yüksek inspiryum basıncına gereksinim olması,

* Derin sedasyona gereksinim olması.

Trekeal Tüp

*Trakeal tüp steril tek kullanımlık ve şeffaf olmalıdır.

*Üzerinde santimetre işaretleri ve radyoopak çizgisi bulunmalıdır.

*İç çapı uniform olmalı,uç kısmında daralma olmamalıdır.

*Distal uçta yan tarafta da delik (Murphy gözü) olmalıdır.

*8 yaşın altındaki hastalarda kafsız tüp kullanılmalıdır.

* Tüp çapı seçilirken en az travma ile en geniş havayolu sağlanabilmesi prensibi göz önünde tutulur.

Direk Laringoskopi ve Entübasyon Tekniği

*Sağ elle tutulan endotrakeal tüp kord vokallerin arasından geçirilerek trakeaya yerleştirilir.

* Tüp laringoskop bıçağının yarığından sokulmamalıdır, çünkü bu yarık, entübasyonu yapan kişinin larings ve vokal kordları görmesini sağlar.

* İşlemler sırasında bir başka kişinin trakeaya dışarıdan hafifçe bası uygulamasıyla vokal kordlar daha iyi bir şekilde görülür hale gelebilir.

* Tüpü trakeaya sokarken görüntü kaybedilmemeli ve tüpün vokal kordları arasından içeriye girdiği mutlaka görülmelidir.

* Laringoskop dişlere zarar vermemeye çalışarak çıkarılır.

* Tüpün trakea da olduğu doğrulanır.

İlkyardımı yapmaktaki amaçlar:

1- Hayat kurtarmak,

2- Kişinin var olan durumunun daha kötüleşmesini önlemek,

3- Sakatlıkları önlemekti.

İlkyardımı uygularken şu adımları takip edecektik:
Tedbir (İlkyardımcının kendisinin ve kazazedenin güvenliğinin sağlanması)
Teşhis
Tedavi
Telekomünikasyon (haberleşme)
Triaj (öncelikli kazazedenin belirlenmesi)
Taşıma (hastaneye nakletme)

ACİL BAKIM, ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kişiye en kısa zamanda, olay yerinde, çeşitli araç-gereç ve tıbbi malzeme kullanılarak, bu konuda eğitim almış kişiler tarafından yapılan müdahalelerdir.
Acil bakım, hastanenin acil servisinde, herhangi bir serviste ya da yoğun bakımda verilebildiği gibi hastane dışında da verilebilmektedir.
Bu sitede verilen bilgiler, hastane öncesi (yani hastaneye gelmeden önce) uygulanan acil bakımdır. Bu acil bakım, bu konuda eğitim almış Paramedik, ATT, hekim, hemşire ve sağlık memuru tarafından verilebilmektedir. Hastane öncesi acil bakımın gelişmiş olduğu ülkelerde sadece Paramediklere ve ATT lere görev verilmiştir. Hastane öncesi acil bakım için gerekli olan araç-gereçler ise cankurtaran (ambulans) ve içindeki her türlü tıbbi olan ve olmayan araç gereçlerdir.
Acil bakımda amaç, ilkyardımdan farklı değil. Ancak, malzeme ve yetişmiş elemanlar nedeniyle verdiği bakım daha etkili ve yaşam kurtarıcı olmaktadır.
Acil bakım uygulanırken izlenen adımlar da ilkyardımdaki adımlardan farklı değildir. Ancak içeriği biraz daha kapsamlıdır.
Demek ki;
İlkyardım, anında çevre imkanlarını kullanarak, herkes tarafından yapılabilecek müdahale iken,
Acil bakım, özel eğitim almış sağlık personelinin, cankurtaran aracılığıyla verebileceği bakımdır.
İlkyardım anında verilmesi gereken bir yardımdır ve bu yardımın bir parçası da cankurtaranı çağırmaktır. Ambulans, çağrıldığında, olay yerine en kısa zamanda ulaşarak, en kısa sürede gerekli acil bakımın verilmesini sağlar. Cankurtaranla gelenlerin vereceği acil bakımın kalitesi, olay yerinde yapılan ilkyardımla artar. Örnek: var olan şiddetli kanama basınç yapılarak durdurulmuşsa, gelen ekip hemen serum takıp, oksijen vererek kişiyi hastaneye ulaştırdığında kişinin kurtulma şansı çok yükselir. Eğer kanama durdurulmazsa, kan kaybından dolayı kişi şoka girer, en iyi bakım verilse bile bu kişiyi kurtarma şansı olmayabilir. Ne kadar iyi eğitim almış sağlık ekibi olursa olsun ya da en mükemmel araç-gereç ve ilaçlarla donatılmış olsun, akan kan nedeniyle gelişen şok beynin beslenmesini önleyeceğinden kan verseniz bile gelişen harabiyet kişiyi eski haline döndüremez.
Hastaneöncesi acil bakıma önem veren bazı ülkelerde, bu konuda bir adım daha atılarak FİRST RESPONDER denilen gönüllüler eğitmişlerdir. Bunun amacı, herkes ilkyardımı bilmediğinden ve herkese ilkyardım eğitimi yapma olanağı olmadığından bu kişileri eğitip, ilkyardım yapmalarını sağlamaktır. Gönüllü olan bu kişlerin araçları ve ilkyardım malzemeleri vardır. 112 arandığında ambulans gidene kadar en yakındaki gönüllü haberdar edilir ve onlar ilkyardım yapıp ambulansı beklerler. Yine bu ülkelerde polisler ve itfaiyeciler FİRST RESPONDER eğitimi alıyorlar, zira onlar çoğunlukla olay yerine herkesten önce gidiyorlar ve onların yaralılarla, kazazedelerle karşılaşma olasılığı çok daha fazla.

LÜTFEN BU YAZIYI OKUDUKTAN SONRA ACİL BAKIM İLE İLKYARDIMI BİRBİRİNİN YERİNE KULLANMAYIN
BU SİTEDEKİ BİLGİLER İÇİN GENELLİKLE AŞAĞIDAKİ KAYNAKLARDAN YARARLANDIM:
(KAYNAK ADI BULUNMAYAN BÖLÜMLERDEKİ BİLGİLER BUNLARDAN ELDE EDİLMİŞTİR)
Basic and Advanced Prehospital Travma Life Support (PTHLS), 4th Ed. 1999, Mosby Publication.
Grant H.D., Murray Jr. R.H., Bergeron J.D.;Brady Emergency Care, 6th Ed. 1994,Prentince Hall.
Bledsoe B.E., Porter R.S., Shade B.R.; Brady Paramedic Emergency Care, 2nd 1994, PrentinceHall.
Caroline, N.L. Emergency Care in the Streets, 5 th Ed. U.S.A. 1995.
Judd R.L.., Ponsell D.D.,”Mosby’s First Responder”, 2nd Ed. 1988, Mosby Publication.
Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi, “Hasta ve Yaralıların Acil Bakımı ve Nakledilmesi “, 4. Baskı, 1991 Nassetti Limited, İstanbul. (1987, AAOS, USA)
Sanders, Mick J., Mosby’s Paramedic Textbook, 2nd Ed. 2000. ISBN: 0-323-00652-3.
Gedik, Hülya Ünalan; İlkyardım ve Sağlık Bilgisi Ders Notları, 2. Basım, Saray Medikal Yayıncılık, İzmir, 2000.
Sheehy S. B. , Mosby’s Manual of Emergency Care, 3rd Ed., 1990.
Henry, M. C.; Stapleton, E.R.;(1992) EMT PREHOSPİTAL CARE, W.B. Saunders Company, New York, p: 206-207. ISBN 0-7216-1301-2
Marrieb, N. Elaine. Human Anatomy and Physiology. California, U.S.A. 1989.
Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 9. Ed.,1996, Nobel Tıp Kitabevleri.

http://www.templejc.edu/dept/ems/Pages/PowerPoint.html,

Yüz yada yüzdeki boşluklarda oluşan (burun, kulak) kanamalardanda kaynaklanabilir. Ayrıca bu sıvılar durumun ciddiyetini anlamayan biri tarafından verilen sıvılarda olabilir. Bilinci sarsılmış ya da sarsılacak durumda olan birine içeçek hiçbirşey vermemek gerekir.

*Belirtiler :

Bayılan ve bilinçsiz bir kişide nefes borusuna sıvı kaçtığı, gırtlağından gelen gurultulu seslerden anlaşılır.

* Ne yapmalı :

Boğulmayı önlemek için hastayı yan emniyet pozisyona yatırın. Derhal doktora haber verin.

* Doktorun yapacağı :

İlk aşamada, ağız boşluğu, boğaz, nefes borusu ve broşlardaki sıvıyı çekmeyi deneyevektir. İkinci aşamada, sindirim ve nefes borularını ayırmak için nefes borusuna bir tüp salarlar.Bu tüp ucundaki baloncuk sayasinde solunum yollrını kurutmayı sağlar.

* Ağzı açmak :

Hastayı sırt üstü yatırdıktan sonra, yakasını gevşeltin, varsa kravatını çözün, başını iyice geriye dayayıp, bir elinizle alnını bastırın, diğeri ilede çenesine dayanııp, ağzını iyice açın.

* Kaçan cismi çıkarmak :

Alnına basıp başını arkada tutmaya devam ederek, bir veya iki parmağınızla ve mümkünse bir mendille, muhtemelen solunum yolunu tıkayan yabancı cismi,ağız boşluğu içinde arayın.

* Dilin sarkmasını önlemek :

Dil kaslarının bağlı olduğu alt çeneyi yukarıya kaldırıp ileri çekerek, hastanın dilini yukarı çekin. Böylece solunum yollarını açıp,soluksuz kalmasını önleyeceksiniz.

* Yan yatış durumuna getirmek :

Dilin yeniden boğazın dibine düşmesini önlemek için, hastayı yan olarak, sağa yada sola yatar hale getirmek gerekir.

DOKTORLARIN YAPACAĞI :

Yarı baygın halde fakat sırt üstü yatmalarıda gerekli olan kişilerin dillerinin boğazlarını kapatacak şekilde sarkmaması için, doktorlar genellikle ağızlarına bir tür kaucuk boru sokarlar. Bunun sertliği ve biçimi hasta dişlerini sıksa dahi,havanın geçmesine izin verir.

* Genellikle küçük çoçuklar başlarına şeffaf bir plastik torba geçirerek, hemen nefessiz kalır ve kendilerini kaybeder.

* Düşüncesizce  büyüklerin yatağına yatırılan bebek, kendisi için çok büyük yastık ve yorganların altında kalarak, kurtulamayıp soluksuz kalabilirler.

Ne yapmalı ? :

Çocuğun bilinci yerinde ise, solumasına engel olan şeyi (plastik torba veya yastık) çekip almak yeterlidir. Ama çocuk boğuluyor gibiyse ve bilincini kaybetmişse, derhal doktara haber verin ve tıbbı yardım yetişene kada   solunumu denetleyin.Çoçukta hareket yoksa solunum durmuşsa,  sunni teneffüs yaptırın .

Ağıza kaçan cisimler :

Bir kişi bilinçsiz ve baygın yatıyorsa, refleksleri yoksa, hele sırt üstü durumdaysa, dili, solunumu önleyecek çok tehlikeli bir engel olabilir.Çünkü aslında bir kas olan dil, bayılan ve komadaki kişilerde boğaza doğru düşer.Havanın akciğerler gidişini önler.

Belirtiler :

Böyle bir dil düşmesi halinde, hastanının nefes  alması sırasında belirgin şekilde bir tür horlama işitilir. Bu solunum güçlüğü belirtisidir. Aynı koşullarda takma dişlerde yerlerinden çıkıp, solunumu engelleyen bir engel oluşturulabilir. Bu nedenle hertürlü bayılma, anestezi uygulaması sırasında takma dişler çıkartılır.

Hücrenin solunumu :

Her hücre yaşayabilmek için çevresindeki oksijeni tüketir. Eğer oksijen hücreye giremezsse ve hücre içindeki karbonik gazı atamazssa, soluk tıkanımı ve hücrenin ölümü gelip çatar. Üç dakikada ölürler.

Akcigerlerde havalandırma :

Havayı alıp verme gibi birbirini izleyenbir hareketle, bu havalandırma akciğerlerdeki havanın yenilenmesini sağlar. Soluk alma sırasında, oksijen yüklü hava akciğerlere girer.Soluk verme sırasında da karbonik gaz yüklü hava dışarı atılır. Bu alışveriş,akciğerlerin zarlarında gerçekleşir.

Kan dolaşımı :

Bu sistem oksijenin akciğer zarından hücreye, karbonik gazında hücreden dışarıya kadar taşınmasını sağlar. İnsanoğlunda bu taşıma sistemindeki her türlü duraklama, aksama,hücrenin soluk tıkanımıyla ölümüne sebeb olur. Solunum tehlikesi bundan doğar.

Acil bir durum karşısında şefdötren veya kondüktor, gelecek ilk istasyonda tıbbı yardımın nasıl sağlanacağını bilir.Derhal onu haberder edin, özellikle imdat kolunu çekmekten kaçının.Çünkü treni durdurarak yardımı geçiktirmiş olursunuz.

UÇAKTA :

Hostes ve diğer uçak personeli size ilk yardımcı olabilirler.Ayrıca ellerinin altında bir ilk yardım çantası vardır.

GEMİDE :

Kıyı yakınında seyreden gemiler telsizle acil yardım talebinde bulunurlar.Kendilerine bir helekopter veya imdat gemisi gönderilebilir.Açık denizde seyreden gemilerdede ilk yardımı gemi doktoru yapar.

Bu nedenle kask alan motorsikletçiler kaskın kolayca başlarından çıkıp çıkmayacağını kontrol etmelidirler.Bunun için boynu bükmemek lazımdır.