İnsaniyetçilik; Savaşlarda yaralılara ayrım gözetmeksizin yardım etmek, gerek ulusal gerekse uluslararası alanda insanların acılarını koşullara bakmaksızın önlemek veya hafifletmek insanların yaşamını ve sağlığını korumak insan kişiliğine saygı göstermek Kızılay’ın amaçlarındandır.Uluslararasında anlayış ve dostluğun geliştirilmesini ulusların işbirliği yaparak barışın sürekli olmasını hedef alır. Kızılay kendi bünyesindeki tek hemşirelik okulu olan “Kızılay Özel Hemşirelik Lisesi” öğrencilerini bu ilkelerle  yetiştirir.

 Ayrım gözetmemek; Kızılay hiç bir zaman ırk, din, cinsiyet, milliyet, sosyal sınıf ve siyasal görüş farklarını gözetmeden  insanların acılarını göz önüne alarak yardım eder ve öncelikli gereksinimlerini gidermek için çalışır.

  Tarafsızlık; Kızılay  düşmanlıklarda taraf tutmaz , taraf olmaz .Dini, felsefi, siyasi ve ırksal tartışmalara katılmaz.

 Bağımsızlık; Kızılay Türkiye Cumhuriyeti Devleti Yasalarına ve ilgili uluslararası kurallara uyarak, bağımsız olarak insancıl faaliyetler yapar ve kamuya yardımcı olur.

 Hayır Kurumu Niteliği; Kızılay çalışmalarından ve yardımlarından çıkar amacı gözetmez. Gönüllü olarak yardım etmeye çalışır.Öğrencilerini bu bilinçle yetiştirir. Hemşireleri tamamen Kızılay Ruhu ile her koşulda  ve her durumda yardıma ihtiyacı olan insanların yardımına koşar.

 Kızılay, insan kişiliğine saygılı olmayı, karşılıklı anlayışı , yardımseverliği, dostluğu işbirliğini ve  daima barışı destekler.

 Kızılay’ın  amacı, her nerede olursa olsun görüldüğü anda hiç bir ayrım yapmaksızın insanın acısını önlemeye veya hafifletmeye çalışmak, insanın hayatını ve sağlığını korumak, onun kişiliğine saygı gösterilmesini sağlamak ve insanlar arasındaki karşılıklı anlayışı, dostluğu saygıyı, işbirliğini ve sürekli barışı getirmeye uğraşmaktır.Kızılay ihtiyaç anında dayanışmanın , ızdırap anında eşitliğin, savaşın en kızgın anında insancıllığın, tarafsızlığın ve barışın simgesidir. Öğrencilerini  bu doğrultuda yetiştirir. Çeşitli  yerlerde ki Kızılay Gençlik Kamplarına,  görevli olarak gönderilen öğrenci hemşireler, kamplara Kızılay’ ın davet ettiği kimsesiz  çocuklara ablalık yaparlar ve yardımlaşmayı dayanışmayı öğrenirler.  

 Her yıl 29 Ekim - 4 Kasım  tarihleri arasında Kızılay  Haftası kutlamaları nedeni ile İstanbul’ dan  Ankara’ ya  bir gurup öğrenci ve öğretmen  gezi otobüsü ile getirilir.Kızılay Genel Başkanı ziyaret edilir. Ankara’ da 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamaları nedeni ile düzenlenen resmi geçit  törenine tüm öğrenci ve öğretmenler, çok özel kıyafetleriyle katılırlar.Oradan BMM, Anıtkabir, Pembe Köşk ziyaret edilir.Bir hafta boyunca çeşitli geziler ve etkinlikler devam eder. Bir hafta sonra Ankara’ dan İstanbul’ a okuluna dönen öğrenciler gezi sonrasında tam bir Kızılaylıdır artık. Bu  geleneksel  gezi okulun açık olduğu yıllar boyunca tam 70 yıl devam etmiştir.

Kızılay;  Savaşta, barışta, afetlerde, insanların her türlü zor anlarında  yanlarında olmakla kalmaz. Ayrıca  Kızılay; Müslüman’ ların Hac ziyaretleri esnasında onlara refakat etmek amacı ile  kendi okulunda yetiştirdiği  hemşirelerinden  her yıl 10 hemşireyi  Hacca gönderir. Bu  görev Kızılay bünyesinde çalışan ve Kızılay’ dan ayrılmayan her hemşireye sırası gelince verilecektir. Yalnız Kızılay dan ayrılan hemşireler bu haklarını kaybederler.

Binası, Halide Edip Adıvar tarafından hemşirelik eğitimi verilmek üzere Kızılay’a bağışlanmıştı.Atatürk’ünde talimatıyla, 1924′ te toplanan Kızılay Büyük Kongresinde Adıvar’ın “Sinekli Bakkal” romanını yazdığı köşkün yanındaki binanın hemşirelik okulu olması karara bağlanmıştı. Okul 1930′dan itibaren eğitim vermeye başladı. Ve mezun sayısı 2500′e ulaşmıştı. Ancak Kızılay’ın aldığı kararın ardından bu okul geçtiğimiz yıllarda aniden kapandı. Bu kapanış okulun bütün mezunlarını derinden üzmüştür. Çünkü bu okul her bir öğrencinin ailesi gibiydi. Mezunlar okulu çok seviyordu. Eğitimin kalitesi çok yüksekti.Mesleki ve kültür derslerini çok saygın hocalar veriyordu.Bir okulun kurulması çok kolay olmayan bir süreçtir. Ülkemizde yeni yeni okulların açılmasına çok fazla ihtiyaç var ve bir okul açabilmenin   maliyati ço yüksek.Ülkemizin ekonomik durumu  belli, hal böyle  iken böylesi köklü bir okulun   kapatılması çok acı olmuştur. Aslında  çok küçük yasal prosedürler düzeltilerek bu okulun kapatılması engellenebilir.  Şimdi eski mezunlar okullarının yeniden açılması için yetkililerden yardım beklemekteler.Kızılay ülkemizin en   ilkeli ve en güvenilir derneklerinden bir tanesidir.Geçmişten günümüze kadar bu ülke ve tüm dünya uluslarına sayısız yardımlarda bulunmuştur.Yetiştirdiği hemşireler ülkemizde her alanda görev yapmaktadır.Kızılay Türkiye’nin tüm hastanelerine,  ihtiyacı olan bütün hastalara güvenilir ve hızlı bir şekilde kan dağıtımı yapmaktadır.Türkiye’nin çeşitli illerindeki kan merkezleri ve kan istasyonlarında kendi yetiştirdiği hemşirelerini çalıştırmaktadır.

Atatürk’ün talimatıyla kurulan okulun Aksaray Sinekli Bakkalda’daki binasında şimdilik iki güvenlik görevlisi kalıyor.Kızılay’ın ; Hemşirelik Lisesininde içinde bulunduğu yedi dönümlük araziye olan ihtiyacı ne kadar acildir bilinmez ama ülkemizin onun yetiştireceği  hemşirelere çok acil ihtiyacı var.       

Kızılay bilincinde ve Kızılay ilkelerine dayalı çok yönlü hemşireler yetiştirmek amacı ile kurulan okulun şu an faaliyet gösterememesi öncelikle eski mezunlarını ve öğretmenlerini üzmektedir. Kızılay yetkilileri lütfen bu okulu ülkemize ve eski mezunlarına yeniden bağışlayın.Ülkemizin genç kızlarına bağışlanan ve manevi değeri çok yüksek olan bu okul ve arazisi satılmasın.    

 

 5 Temmuz 1865 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu Cenevre sözleşmesini imzalamıştır.İmzalanan sözleşme gereği “Mecruhin ve Marzâ-yı Askeriyyeye

İmdat ve Muâvenet  Cemiyeti- Yaralı ve Hasta Askerlere  Yardım ve Destek Cemiyeti “  11 Haziran 1868 tarihinde  Dr. Abdullah Bey ve Serdarı

Ekrem Ömer Paşa öncülüğünde kurulmuştur. O yıllarda pek faaliyet gösteremeyen bu dernek  1876′ da  alevlenen Sırbistan  ve Karadağ isyanı 

yaralı ve mültecilere  yardım yapılması için bir cemiyetin kurulması gerekliliğini gözler önüne sermiştir.Bu sırada Kızılhaç üyelerinden

Moynier  Cenevre sözleşmesinin hükümlülüklerinden Türklerinde istifade edebilmesi için ,Türkiye ‘nin  bir Salib-i Ahmer Cemiyeti’ne muhtaç

olduğunu Dr.Peştemalciyan Efendiye yazarak , uyarmıştır.Böylelikle 14 Nisan 1877 tarihinde  “Hilâl-i Ahmer Cemiyeti “  bu günkü adıyla Türkiye

Kızılay Derneği kurulmuştur.

Ülkemize ün versin.

Kızılay’ ın öz kızları ,

Izdırap arkadaşları

Hedefimiz  Anadolu

El ele ona doğru.                                  

Vücudumuzda  dolaşan

Asil kalbimizde  kan,

Kızılay’ı başta tutan

Türk kızları  yüksel her an.                   

Kızılay’ın öz kızları ,

Izdırap arkadaşları,

Hedefimiz Anadolu

El ele ona doğru.                                      

Peki nasıl oluyor da bu kan insandan insana farklı oluyor ve hatta birbirleri ile hiç uyuşmuyor?

İnsanların kan grupları doğmalarından önce genetik olarak saptanmıştır. Kanımızda yabancı maddeleri, mikroplan tespit edip bunlarla savaşan hücrelerimiz, yani kırmızı kan hücreleri, bir diğer deyişle alyuvarlar vardır. Bu alyuvarlar sadece 120 gün yaşarlar. Bu nedenle vücudumuzda devamlı alyuvar üretilir. Ortalama bir yaşam süresi boyunca, insan vücudunda yarım tondan fazla alyuvar üretilir. Bu alyuvarların yüzeylerinde ‘antigen’ denilen proteinler ve lipidler vardır. İşte bu antigenlerin varlığı veya yokluğu kan gruplarını tayin eder.

Aslında bilinen 300 kan grubu vardır ama ABO adı verilen en yaygın gruplama sistemi, ebeveynlerden miras alınan A ve B adı verilen iki antigenin varlığı veya yokluğu üzerine kurulmuştur. Bu sistemi ilk olarak 1902 yılında Avusturya kökenli ABD’li bilimci Kari Landsteiner ortaya çıkarmıştır.

Bu gruplamada kanlar A, B, AB ve O (sıfır) olmak üzere dörde ayrılırlar. İnsanın dışındaki hayvanların da farklı kan grupları vardır. Örneğin, domuzlarda 16, ineklerde 12, köpeklerde 7, kedilerde ise 2 farklı kan gurubu tespit edilmiştir.
Bu gruplamada bazıları birbirleri ile uyumlu olabilir ve diğer gruptan kan alabilir veya verebilir. Uyumsuz gruplarda ise karşı tarafın savunmacı antigenleri gelenleri dost bilmeyip savaş açarak kanda pıhtılaşmaya, böbrek rahatsızlıklarına hatta ölüme sebep olabilirler. Şimdi kim kimden kan alabilir, kim kime kan verebilir ona bakalım.

Kan grubu Kanın alınabileceği grup Kanın verilebileceği grup

AA, OA, AB, BB, OB,AB, AB, A, B, AB, O, AB, OO, A, B, AB, O

Görüldüğü gibi AB grubu herkesten kan alabilmekte, O grubu ise herkese kan verebilmektedir. Savaş gibi kan ihtiyacının yoğun, test zamanının az olduğu zamanlarda, kan bankasında mümkün olduğu kadar çok sıfır grubu kan depolanır.

Kan bağışının bilimsel olarak kanıtlanmış bu tür yan etkileri yoktur.

2 .Ne sıklıkla kan verilir?

Sağlıklı bir birey 2 aylık periyotlarla kan bağışlayabilir.

3.Kan bağışı yapmak alışkanlık veya bağımlılık yapar mı?

Bir kez kan verdikten sonra hep kan vermek zorunda kalır mıyım? Bu tür inanışlar halk arasında oldukça yaygın olmakla birlikte bilimsel bir dayanağı yoktur. Genellikle, kandaki hemoglobin düzeyinin yüksek olan kişilerde, bu duruma bağlı olarak gelişen bazı şikayetlerin kan bağışı sonrasında hafiflediği görülür. Ancak, kan seviyesi yükseldiğinde aynı süreç yinelenir ve bu kişiler kan verme gereksinimi duyarlar; bu durum halk arasında kan vermenin bağımlılık yaptığı inancına yol açmış olabilir. Kan seviyesi normal olan kişilerde bu tür şikayetler oluşmaz.

4. Bir seferde alınan kan miktarı ne kadardır?

Alınan kan miktarı 405-495 (ortalama 450) ml + antikoagülan maddedir. Antikoagülan madde kanın pıhtılaşmasını önler ve kanın kullanım ömrünü uzatır. 1 ml kanın ağırlığı ortalama 1.06 gr dır ve ortalama olarak bir kan bağışında 1.06×450= 477 gr kan verilmiş olunur. İnsan vücudunda 5000-6000 ml civarında kan vardır. Bağışlanan kan miktarı sağlık açısından hiçbir risk oluşturmaz.

5. 1 ünite tam kanın miktarı nedir?

1 Ünite kan bir torba içeriği kadar yani yaklaşık 520 ml lik bir miktarı ifade eder. Bu da kan bağışçısından bir seferde alınan kan miktarı + kan koruyucu ve pıhtılaşmasını önleyici madde miktarına eşittir.

6. Kan bağışladığım zaman kansız kalır mıyım?

Kan bağışından önce yapılan muayenede, kan düzeyi düşük (anemi) olduğu saptanan insanlardan kan bağışı alınamaz. Kan seviyesi normal olan sağlıklı bireyler kan bağışında bulunduklarında eksilen kan hücreleri, kemik iliğinin çalışmasıyla hızla yenilenir. Genç kan hücrelerinin dolaşımı başlar. Zaten vücut, bu hücrelerin yapım ve yıkım faaliyetlerini sürekli olarak gerçekleştirmektedir. Alınan kan miktarı ise sağlığı olumsuz etkileyecek düzeyde olmadığı için kansız kalmak gibi bir durum söz konusu değildir.

7. Kan bağışlayınca hangi testler yapılıyor? Bu testlerin sonucunu öğrenebiliyor muyum?

Bağış olarak alınan her kan aşağıdaki testlere tabi tutulur:

* Anti-HIV Testi (AIDS)
* Anti-HCV Testi (C sarılığı)
* HBS-AG Testi (B sarılığı)
* Frengi Testi
* Kan grubu testi

Kan bağışçıları bütün bu testlerin sonuçlarını öğrenebilirler.

ANCAK BURADA BİLİNMESİ GEREKEN EN ÖNEMLİ NOKTA ŞUDUR:

Yapılan bütün tarama testleri hastayı korumaya yöneliktir. Avrupa ve Amerika’ da olduğu gibi ülkemizde de en gelişmiş ve dünya standartlarındaki donör tarama testleri kullanılmasına rağmen, %100 tanı doğruluğu henüz oluşturulamamıştır. Bu nedenle, kan bağışı öncesinde verilen bilgi formunun eksiksiz ve doğru olarak doldurulması hayati önem taşımaktadır. Bu sorulara vereceğiniz samimi cevaplar yapılacak tüm tarama testlerinden daha değerlidir.

Lütfen (herhangi bir şüpheniz dolayısıyla) test sonucunuzu öğrenmek için kan bağışlıyorsanız bunu yapmaktan kendinizi men ediniz!

8. İlaç içiyorum kan bağışlayabilir miyim?

Bazı ilaçlar kan bağışı için engel oluşturabilir. Lütfen kullandığınız bütün ilaçları kan bağışı öncesinde muayenenizi yapan kan merkezi doktoruna bildiriniz.

9. Kan bağışı ne kadar zaman alır?

Kayıt, muayene, kan verme ve ikram işlemlerinin tamamı yaklaşık olarak 30-35 dakika sürmektedir.

10. Kan bağışladıktan sonra nelere dikkat etmem gerekir?

Kan bağışı günlük yaşantınızın akışında önemli bir değişikliğe yol açmamakla birlikte, aşağıda belirtilen küçük tedbirleri almakta yarar vardır.

* Kan verme işlemi bittikten sonra ayağa kalkmak için acele etmeyin ve görevli hemşirenin bu konudaki önerilerini dikkate alın!
* Kan bağışından sonra bir süre dinlenerek ikram edilen içecek ve yiyecekleri almanızda büyük fayda vardır. Lütfen kan merkezi personelinin bu konudaki önerilerine uyunuz! Sağlığınız bizim için çok önemlidir.
* Sigara kullanıyorsanız kan bağışından sonraki yarım saat içerisinde sigara içmeyiniz. Böyle bir durumda sigara kullanımı baş dönmesi, bulantı gibi şikayetlere yol açabilir.
* Herhangi bir kanama durumu ile karşılaşmamak için, bağıştan sonraki ilk birkaç saat kan verdiğiniz kolunuzu zorlayacak ağır faaliyetlerden kaçınınız.
* İlk 4 saat boyunca her zaman olduğundan daha çok sıvı (su, kola, meyve suyu vb) tüketmeye çalışınız.
* Bir sonraki öğünden önce alkollü içecekler almayınız. Alkol vücuttan sıvı kaybını arttıracağı için şikayetlere yol açabilir.
* Sporla uğraşıyorsanız kan bağışladığınız gün ağır spor aktivitelerinde bulunmayınız.
* Kan bağışladıktan sonraki ilk 4 saat aşırı sıcak ortamlarda (hamam, sauna vb.) bulunmayınız.
* Eğer baygınlık hissi, baş dönmesi vb. reaksiyonlar yaşıyorsanız bir yere uzanın veya başınızı iki dizinizin arasına alacak şekilde bir süre hareket etmeden dinlenin.

11. Kan bağışlamak tehlikeli midir?

Çok nadir olmakla birlikte kan bağışından sonra istenmeyen bazı şikayetler ortaya çıkabilmektedir. Bunlar çoğunlukla baş dönmesi, bulantı, terleme, bayılma gibi şikayetlerdir. Kan merkezine başvurduğunuzda gerekli muayene ve kan tahlili yapılmaktadır. Ancak buna rağmen nadiren de olsa yan etkiler görülebilmektedir. Bunun en önemli nedeni psikolojik etkenlerdir (kan görmeye dayanamama, aşırı heyecan vb). Bunlara müdahale için hazırlıklı ekipman ve personel kan merkezlerimizde 24 saat görevlerinin başındadır.

12. Kan bağışladığım zaman AIDS veya herhangi bir hastalık bulaşır mı?

Kan alım işlemi gerekli steril şartlara titizlikle uyularak gerçekleştirilmektedir. Kullanılan iğneler tek kullanımlık olup kan alım işlemi sona erdikten sonra torbadan ayrılarak imha edilmektedir. Bu nedenle kan bağışçısının, kan bağışı işleminden dolayı AIDS gibi herhangi bir hastalığa maruz kalma riski yoktur.

13. Kan alınan iğneler kalın mı?

Kan alımı için kullanılan iğneler bu işlemin en sağlıklı şekilde yapılabilmesi için tasarlanmıştır ve belirlenmiş standartlara uygundur. Kan alımı için kullanılan iğneler enjektör iğnelerine göre biraz daha kalındır. Bunun nedeni: İnce iğnelerin içinde kan verme işlemi sırasında pıhtı oluşabilmesi ve bunun da tıkanıklığa neden olmasıdır.

Ancak iğneler daha kalın olmakla birlikte hissedilen acı daha azdır:

* Bu iğnelerle damara her hangi bir madde zerk edilmemektedir; ağrı hissini genellikle enjekte edilen ilaçlar arttırır.
* İğnelerin uç keskinliği ve eğimi ağrıya en az neden olacak şekilde tasarlanmıştır,
* İğnelerin dış yüzeyi damara girilirken dokuda kolayca hareket edebilecek şekilde silikonize edilmiştir.
* İğne sadece damara girerken ağrı hissi yaratır, kan akışı sırasında ağrı hissi en az düzeyde kalır.

14. Kan bağışından önce cinsel hayatımla ilgili çok özel bilgilerin de sorulduğu bir form doldurmam gerekiyor. Böylesine kişisel bilgilerin istendiği bir formun doldurulması şart mıdır?

Kişilerin cinsel hayatlarını yargılamak gibi bir amaç kesinlikle söz konusu değildir. Bu tıp etiğine aykırıdır. Ancak Ne yazık ki günümüzde %100 tanı kesinliği olan tarama testi yoktur. Kanı alacak hastanın güvenliği için bu soruların sorulması zorunludur. Cevaplar kesinlikle gizli tutulmaktadır.

15. Kimliğimi bildirmem zorunlu mu?

Düzenli kan bağışçılarına kan bağışçısı donör kimliği verilmektedir. Bu belge sayesinde kayıtlarımız daha düzenli olmakta ve donörümüz de ne zaman kan verdiğini, kaçıncı bağışı olduğunu izleyebilmektedir. Bu kimliği olmayan donörlerimiz resimli herhangi bir kimliklerini kan bağışı öncesi kayıt yapılırken ibraz etmek durumundadırlar. Güvenli Kan sağlanabilmesi için bu bir zorunluluktur.

16. Güvenli kan ne demektir?

Güvenli kan, kan vermeye bilinçli olarak gönüllü olmuş donörlerden sağlanan kan bağışıdır. Bilinçlilik bilgilendirilmiş olmayı gerektirir. Dünya Sağlık Örgütünün sloganı “Güvenli kan benimle başlar” dır.

17. Tarama test sonuçlarım pozitif (+) bulunmuşsa?

Bağışladığınız kana uygulanan tarama testlerinden herhangi birinin pozitif çıkması durumunda size haber verilerek doğrulama testleriniz yapılacaktır. Böyle bir durumda endişelenmek ve paniğe kapılmamak gerekir; tarama testlerinin çok duyarlı olması nedeniyle yanlış pozitiflikler olabilmektedir. Kan merkezlerine çekinmeden geliniz, uzmanlarımız gerekli bilgilendirmeyi yapacaklardır.

18. Nerede kan verebilirim?

Kan bağış merkezlerine kan verebilirsiniz.
19. Anne Rh pozitif ve baba da Rh pozitif ise çocuk Rh negatif olur mu?

Olabilir. Çünkü kan grupları anne-babadan çocuğa Mendeliyen genetik kurallarına göre geçer.

20. En sık ve en nadir görülen kan grupları hangileridir ?

Ülkemizde en sık A Rh pozitif, en nadir AB Rh negatif kan grubu görülür.

21. Bazı hastalıklarda kan bağışlamanın, hastalığın şifaya kavuşması açısından yararlı olduğu söyleniyor bu doğru mu?

Hastaların kanının akıtılması çok eski çağlardan beri çeşitli toplumlarda bir tedavi şekli olarak kullanılmıştır. Günümüzde kan alımı; bazı hastalıkların, tedavisi için değil ama hastanın şikayetlerini azaltmak amacıyla çok nadir ve özel koşullarda kullanılabilmektedir. Bu şekilde tedavi amacıyla kan alımı ile kan bağışını karıştırmamak gerekir.

Kızılay Kan Merkezlerinde tedavi amacıyla hastalardan kan alımı yapılmamaktadır! Tedavi amacıyla kan verilmesinin mutlaka doktorunuz önerisi ve ilgili sağlık kuruluşunda yapılması gerektiğini unutmayınız!

22. Sarılık geçirdim, kan bağışlayabilir miyim?

10 yaşından sonra bulaşıcı (viral) sarılık geçirenler, sarılık B ve C geçirenler hiçbir zaman kan bağışı yapamazlar.

23. B hepatiti aşısı yaptırdım kan bağışlayabilir miyim?

Aşı olduktan 24 saat sonra kan verilebilir.

24. Üniversal alıcı ve üniversal verici ne demektir? Farklı kan grupları birbirine kan verebilirler mi?

AB kan grubu üniversal alıcıdır; A, B ve 0 kan gruplarından kan bağışı alabilir. 0 kan grubu ise üniversal vericidir bütün kan gruplarına kan verebilir. Ancak pratik uygulamada çok acil şartlar söz konusu olmadıkça aynı kan grubunun aynı kan grubu için kullanılması prensibi benimsenmiştir.

25. Düzenli olarak Kızılay Kan Merkezine kan bağışlamak istiyorum ne yapmalıyım?

Düzenli olarak kan bağışlayan donörlerimiz “Kan Bağış Programımıza” üye edilmektedirler. Bu bağışçılarımıza kan bağış tarihlerini ve kaçıncı kan bağışını yaptıklarını gösteren bir defter verilmektedir.

26. Kan bağış programının amacı nedir?

Kan bağışçılarımızın düzenli ve sürekli donör olmalarını sağlamaktır.

27. Donörlere verilen madalyalar gerçekten söylendiği gibi altın veya gümüş mü?

Belirli bağış sayısına ulaşan kan bağışçılarımıza, bağış sayısına göre bronz, gümüş ve altın madalya verilmektedir. TC Darphanesinde üretilen bu madalyalar, değeri ölçülemeyecek kadar büyük bir manevi anlam taşımaktadır. MTA’dan alınan verilere göre madalyalardaki altın oranı %55, gümüş oranı ise %86 dır.

Aferez latincede “uzaklaştırma “, “ayırma” anlamlarına gelen bir sözcüktür. Hemaferez ise tam kanın donör veya hastadan alınarak komponentlerine ayrılması, istenen komponentin tutularak geri kalan kısımların donör veya hastaya geri verilmesi işlemine denir. Aferez işlemleri gelişen teknolojiye paralel olarak bilgisayarlı otomatik cihazlar aracılığı ile gerçekleştirilmektedir.

Aferez neden gereklidir?

Aferez kandan istenilen komponentin ayrıştırılıp hastalara verilmesi (donör aferezi) amacıyla yapıldığı gibi hastanın kanında istenmeyen, hastaya zararlı olduğu düşünülen madde ve komponentlerin uzaklaştırılması (terapötik aferez) için de yapılabilir.

Aferez, hastanın sadece ihtiyacı olan kan komponentinin hastaya verilmesine olanak sağlamaktadır. Hastaya tam kan verildiğinde hastanın ihtiyacı olmayan kan komponentleri ile hastanın yüklenmesi önlenmektedir. Böylelikle aferez uygulaması, kan nakli ile oluşabilecek yan etkileri en aza indirir.

Aferezin tedavi amacıyla kullanımı tıpta geniş bir sahaya hitap etmektedir. Aferez bu sayede pek çok süreğen (kronik) hastalığın ilerlemesini durdurmada, hastanın yaşam süresini ve kalitesini uzatmada geniş imkanlar sağlamaktadır. Aferez uygulamaları gerek dünyada gerekse ülkemizde giderek yaygınlaşmaktadır. Aferez uygulamaları içinde en çok donör aferezi yapılmaktadır; bunların içinde de en çok tromboferez uygulaması yer almaktadır.

Aferez sayesinde tek bir donörden birden fazla kan komponenti (örneğin trombosit+eritrosit; trombosit+plazma; eritrosit+plazma) aynı anda elde edildiği gibi elde edilen komponentlerin miktarı daha fazla olabilmektedir (örneğin: tek bir donörden 6-8 tam kan donöründen elde edilen trombosit miktarına eşit ürün elde edilebilmektedir). Ek olarak hazırlanan komponentlerin saflık oranları da yüksek olmaktadır.

Aferez Nasıl Yapılır?

Aferez işlemleri her biri kullanılacak olan cihaz için özel olarak üretilmiş, tümü steril, tek kullanımlık setler ile yapılmaktadır. Bu işlemler sırasında hasta veya donörün geniş çaplı bir toplar damarına girilerek kan, hızı ayarlanabilen bir pompa aracılığı ile alınmakta ve bu sırada kanın pıhtılaşmasını önleyici bir sıvı ile sabit bir oranda karıştırılarak kanın pıhtılaşması önlenmektedir. Daha sonra alınan bu kan aletin içinde komponent ayırımının gerçekleştirileceği santrifüj bölümüne gönderilmektedir. Aletin bu bölümünde kan santrifüj edilmekte, istenilen komponent alet tarafından alı konmakta ve kalan kan bağışçıya geri verilmektedir.

Kimler Aferez Donörü Olabilir?

Aferez uygulanacak kişilerde tam kan bağışçılarında aranılan özellikler olmalıdır. Ayrıca bu özelliklere ek olarak tromboferez donörlerinin son 3 gün içinde aspirin gibi trombosit fonksiyonunu bozan ilaçlar içmemiş olmaları gerekmektedir.

Aferez öncesi donör adayları gerekli muayene ve kan testlerine tabi tutulurlar.

Aynı donöre tekrar tromboferez işlemi en erken 48 saat sonra uygulanabilir. Aynı donör haftada 2 ve yılda 24 kere tromboferez donörü olabilir.