9 değişik ülkede yapılan bir ankete göre ileri seviyeye gelmiş olan meme kanseri hastası kadınlar kamu ilgisini çok yetersiz buluyor.

   İspanya, Fransa, İngiltere, Belçika, Polonya, ABD,  Arjantin,  Mısır ve Meksika olmak üzere 9 ülkede 950 metastatik (ileri evre) meme kanserli hastanın katılımıyla yapılan anketin sonuçlarına göre,  ileri evre meme kanserli kadınlar, medyanın kendilerine daha fazla ilgi göstermesi ve bu konuda halkın daha fazla bilinçlendirilmesini istiyor.

      16 Eylül 2008-18 Şubat tarihleri arasında  gerçekleştirilen “Metastatik Meme Kanserli Hasta Ankati(BRIDGE)” sonuçlarına göre, her 2 kadından 1′i ileri evre meme kanserine yönelik kamu ilgisini çok yetersiz buluyor.

       Erken evre meme kanserinin aksine her hangi bir iyileştirici tedavinin bulunmadığı bu aşamayı yaşayan her 5 kadından 2′sinin deneyimleri  hakkında açıkça konuşmaktan çekindiğini ortaya koyan anket, kadınların, ileri evre meme kanseri ile başa çıkmalarına yardımcı olma konusunda yeni araştırmalarla tedavi seçenekleri konusunda sürekli olarak bilgilendirilme ihtiyaçları içinde olduklarını vurguluyor.

   Ankete göre, kadınların yüzde 75′i metastatik meme kanseri  hakkında aktif şekilde bilgi edinmeye çalışsa da yarısından fazlası mevcut bilgilerin genelde yetersiz veya etkisiz olduğunu  düşünüyor.

     Erken evre meme kanserli kadınların yüzde 30′una yakınının metastatik meme kanseri aşamasına geçtiğine dikkat çekilen ankette görüşlerine yer verilen Bridge Anket Yönetici Kurul üyesi Musa Mayer, bu anketin, ihmal edilmiş hasta popülasyonunun ihtiyaçlarını belirlemeye yönelik ilk önemli adım olduğunu kaydetti.

NTV Haber

-Tedavinin amacı nedir ve nasıl izlenecektir?

-İstenmeyen etkilerin veya ilaç etkileşimlerinin riski ne olacaktır?

-Hastanın kullanmakta olduğu ilaçlardan bir ya da bir kaçını kesmesi mümkünmüdür?

-Bir ilacı hastanın o anda kullandığı ya da kullanması planlanan iki ilacın yerine koymak mümkün müdür? şeklindeki soruların cavaplanması gereklidir.

 Hastaya yeni bir tedavinin eklenmesi, hasta ve çevresi için uyum sağlanması gereken yeni bir yükümlülük olup bu noktanın akıldan çıkartılmaması gereklidir.

   Hastaya verilecek ilaçların bütün özelliklerinin,toksisitelerinin,ilaç etkileşimlerinin kullanan hekim tarafından bilinmesi gereklidir.Baş edilemez gibi görünen durumlar karşısında meslektaşlara danışmak; özellikle belirli bir semptomla daha önce hiç karşılaşmamış ya da ileri kanser olgularını izlemekte deneyimsiz bir hekim için çok önemlidir.Palyatif bakımın her türlü hastanede uygulanabileceği düşünülürse bu ilke daha da önem kazanmaktadır.Kontrol altına alabilmek için nelerin yapılabileceği  hakkında yeterli bir deneyimin olmaması nedeniyle bir çok hasta gereksiz yere bulantı,kusma,konstipasyon ve ağrı ile mücadele etmek zorunda kalınmaktadır.Bir tedavi yöntemine geçildiği zaman o tedavi yönteminin başarıya ulaşması için çok çaba gösterilmesi gerekmektedir.Bu noktada yılgınlığa kapılınmaması ve bir iki denemeyle tedavinin kesilmemesi gereklidir.Hasta ve yakınları bu konuda bilinçlendirilmeli ve tedavinin başarısı için gerekli süre istenmelidir.Örneğin;ağrı kontrolü için eldeki en basit yöntemlerle başlanmalı,ağrı arttıkça daha ileri tedavi yöntemlerine geçilmelidir.

  Bu süre içerisinde düzensizlikler ve aksamaların olması doğaldır.Ancak bu sürenin hastanın yeniden yılgınlığa ve umutsuzluğa kapılmasına neden olacak kadar uzun olmaması da gereklidir.Yani, düzelmenin tümünü kapsayacak hızlı bir tedavinin planlanması yerine adım adım düzelme sağlayacak bir yöntem izlenmelidir.Böylece bütün başarıyı ufak ufak başarılara bölerek hastanın daha umutla yaşaması da sağlanmış olmaktadır.

  İlaç tedavisinin büyük bir dikkatle izlenmesi gereklidir.Hasta ile üst düzeyde işbirliği sağlanması için kesin ve dolaylı bir rehbere gereksinim vardır.Hastalara ilaçlara istedikleri sıklıkta ve miktarlarda almalarını önermek; anksiyeteyi ve semptomların yeterince kontrol edilememesini,istenmeyen yan etkileri önlemektedir.İlaç rejiminin tam bir listesi yapılarak hasta ve yakınlarına verilmelidir.Bu listede ilaçların adı, kullanış nedeni, dozu,ne zaman alınacağı ayrıntılı olarak belirtilmelidir.Palyatif bakım ile ilgili merkezlerde bu listenin basılı olarak hazır bulundurulmaları ve günlük olarak kullanılmaları kolaylık sağlayacaktır.Bu konuda uzmanlık eğitimi almış özel hemşireler arttırılarak hastanelerde ve palyatif bakım merkezlerinde bunların görev almaları çoğunluka sağlanmalıdır.Hekim-hasa, hekim-hasta yakını arasında iyi bir iletişim ve yönlendirici olarak görev yapan bu hemşireler iyi birer palyatif  bakım planlayıcısı  olabilirler.

 Kullanılan ilaçların ne denli etkili olduğunun listeye kaydedilmesinde de yarar vardır.Bu şekilde ilaçların etkilerinin düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gereklidir.Semptomların tedaviside kullanılan ilaçların (özellikle  opioidler,laksatifler, psikotropar)etkili dozlarının saptanması gerekliyse de bu her  zaman kolay olmamaktadır.Bu semtomu düzenlemekiçin verilen ilacın istenmeyen yan etkileri hastayı rahatsız eden başka semptomların otaya çıkmasına neden olabilmektedir.Örneğin;sürekli olarakverilen analjezikler hastada konstipasyona yol açabilmekte bu konstipasyon da hastanın analjezikleri reddetmesine yol açabilmektedir.Bu nedenle istenmeyen bir semptomu ortadan kaldırırken başka bir istenmeyen semtoma yol açmamaya dikkat edilmesi gerekmektedir.

  Hastalığın ilerlemesi,hasta ve yakınlarının kuşkuya ve paniğe kapılmasına neden olmaktadır.Bu noktada hastadan önce hasta yakınlarının uyarılması gereklidir.Onlara hastalığın ilerleyiciliği ve ölümün kaçınılmaz olduğu gerçeği ile karşı karşıya gelmektedir.Bu durumda bile hastanın yaşama mücadelesinin desteklenmesi gereklidir.Palyatif bakım ekibinin her aşamada hasta ve yakınlarına destek vermesi gereklidir.

 Kanserli hastalarda semptom kontrolü yalnızca ilaçla sınırlı kalmamalıdır.Örneğin; bazı gıdaların görüntüsü ya da kokusu hastada bulantıya yol açabilmektedir.Böyle durumlarda hastanın hoşuna gidecek, aynı zamanda beslenme  rejimine zarar vermeyecek şekilde düzenlenmiş besinler seçilmesi ve verilmesi yerinde olacaktır.

   İnatçi bir semptomun tedavisi amaçlanırken profilaktik olarak düzenli bir uygulama yapılmalıdır.Bu öneri daha çok ağrı kontrolü için taraftar toplamakla birlikte bütün semptomlar için geçerlidir. Ağrılı hastalarda analjeziklerin doz ve süre belirlendikten sonra düzenli aralıklarla ve ağrı başlamadan verilmesi artık tüm hekimler tarafından benimsenen bir ilkedir.Aynı ilke diğer septomlarda da uygulanabilir.

    Semptomların tedavisinde başarısızlığın en sık rastlanan nedeni düzenli değil, gerektiğinde yapılan ilaç uygulamalarıdır. Kanserli hastalarda semptom kontrolü mümkün olduğunca basit olmalıdır.Örneğin;enteral beslenme yolu sonuna dek kullanılmadan parenteral beslenmeye geçilmemelidir.Basit yöntemlerin evde daha kolay uygulanabileceği akıldan çıkarılmamalıdır.Bir çok tedavi şeklinde hasta yakınlarının yardımı istendiğinden hasta yakınlarının da uyum sağlayabileceği tedavi yöntemleri tercih edilmelidir.Başka hastalıklarda daha uygun gibi görülen tedavi yöntemleri kanserli hastaya tedavi bir yana, yeni bir yük getirebilir.

 Tedavi çoğu kez  altta yatan patolojik mekanizmaya göre yapılmaktadır.Kanserin sorumlu olduğu durumlarda bile,bir semptom değişik mekanizmalardan kaynaklanabilmekte ve hastadan hastaya değişkenlik gösterebilmektedir.

    Tedavi,hekimin her semptoma nedenlerine göre bir açıklama getirmesi ile başlamaktadır.Bu açıklama,hastada semptomun psikolojik yükünü azaltan en önemli etkendir.Açıklama yapılmadığı takdirde hasta kendi durumunun bir esrar perdesi ardında kaldığını düşünecek, durumu hakkında hekimin bile bir açıklama getirmemesi tedirginliğine yol açacaktır.

   Tedavi, seçenekleri değerlendirilirken hastanın mutlaka bilgilendirilmesi gereklidir.Kanserli hastalar bu konuya son derece duyarlılık göstermektedirler. Kendi yazgılarının kendilerinden habersiz, yalnızca aileleri ile tartışılması onları raharsız etmektedir.Hastanın dikkate alınması,önemsiz görülmesi onu manevi olarak yaralamaktadır.

    Hastada semptom kontrolünün planlanmasında hasta yakınlarının görüşleri mutlaka alınmalıdır. Bu özellikle hastanın evde tedavi gösdüğü süre içinde daha önem kazanmaktadır.Hastanın bakımını aktif olarak üstlenen yakınlarının gözlemleri bazı durumlarda son derece önem kazanabilir. Hekim bu nedenle yalnız hastadan aldığı anamneze göre değil, hasta yakınlarının verdiği bilgilere göre de karar vermek zorundadır.Ancak bu noktada hekimi bekleyen bir tehlike, hastaya hasta yakınları tarafından hükmedilmesidir.Hasta ykınları sonderece iyi niyetli de olsa kendi dar bilgi kapsamları içerisinde hasta hakkında karar verme hakkını kendilerinde görmektedirler.Bu nedenle verilen çeşitli ilaçların sürelerinin ayarlanmasında, ilaçların başlanıp bırakılmasında etkili olmaktadırlar.Örnğin; ağrı kontrolü için opioid kullamaya başlayan bir hastada düzenli ilaç verme yerine,alışkanlık olur korkusuyla,ağrı en üst düzeye çıkana kadar hastayı ilaçsız bırakmaya çalışabilirler.Bu nedenle hasta ve hasta yakınları opioidlerin ağrılı hastalarda bağımlılık yapmayacağı konusunda uyarılmalı ve eğitilmelidir.

   Ancak  palyatif bakımdan sorumlu olabilecek bütün sağlık çalışanları önceliki olarak bu konuda eğitilmelidirler.

   Hasta yakınlarından bilgi edinirken söyledikleri dikkate alınmakla birlikte,hastanın isteklerinin ön planda tutulmasına özen gösterilmelidir. Sağlık görevlileri bu noktada hasta yakınlarına bütün kararların hekimler tarafından alınacağı ve düzenli olarak uygulanması gerektiği konusunda kararlı bir yaklaşım göstermelidirler. Aksi halde kendilerine danışılmasından da cesaret alan hasta yakınları yine bildikleri gibi davranacaklardır.  

Palyatif bakımı uygulayacak sağlık görevlilerinin hastaya yaklaşımlarında göz önünde bulundurmaları gereken bazı ilkeler vardır.

       Palyatif bakım daha öncede söz edildiği gibi hastanın yaşam süresinden çok niteliğini ön plana alan bir tedavi biçimidir.Bu anlamda diğer tedavi yöntemlerinden farklılık göstermektedir.Diğer hastalıklarda hekim önce hastalığı saptamaya ve etkeni ortadan kaldırmaya çalışır.Kanserde ise hastayı rahatsız eden semptomu bulup önce bu semptomu ortadan kaldırmaya çalışmalıdır.Yani hastanın rahatlatılmasında öncelik semptom kontrolündedir.Bu anlamda hastayı rahatsız eden semptom ne olursa olsun hasta tarafından önemseniyorsa hekim tarafından da önemsenmeli ve ortadan kaldırılmaya çalışmalı,yani palyasyon sağlanmalıdır.Bu semptomun ortadan kaldırılması hastalığın seyrinde en küçük bir değişikliğe neden olmasa bile, hastanın yaşama olan bağlılığının arttırılmasına önemli katkıda bulunacak ve hastanın yaşama umudunu kuvvetlendirecektir.Ancak bu ilke hastanın semptomlarının ayrıntılı olarak değerlendirilmesinin gerekmediği anlamında ele alınmamalıdır.Hastayı rahatsız eden semptom ne olusa değerlendirilmesi gereklidir.Kanserli hastalarda ortaya çıkan semptomların  her zaman kansere bağlı olmadığı da akıldan çıkarılmamalıdır.Örneğin;kanserli hastalardaki ağrı sendromlarının %17′ye yakın bir bölümü kanser dışı nedenlerle ortaya çıkabilmektedir.Bu nedenle ağrının hemen kanser ağrısı olarak değerlendirilmesi hekimi yanlış yönlendirecektir.

 Hareketsizlik ve yatağa bağlanma başka bir hastalıktan da kaynaklanabilmektedir.Bu nedenle her türlü semtomun ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.Bazı semptomlar birden fazla etkene bağlı olabilecğinden bu etkenlerin tanımlanması,reversibl olanların araştırılması gereklidir.

*Hastanın ağrı ve diğer rahatsız edici semptomlardan kurtulması;

*Hastanın psikolojik ve manevi yönden desteklenmesi;

*Hastanın karşı karşıya kaldığı ölüm tehlikesine rağmen mümkün olduğunca aktif bir yaşam biçimi sürdürmesi ve bunun için gerekli alt yapı hizmetlerinin sağlanması;

*Hastanın yanı sıra aynı yazgıyı paylaşan hasta yakınlarının da desteklenmesi, eğitilmesi ve hasta yitirildikten sonra onların yeniden sosyal yaşama uyumunun sağlanabilmesi için destek olunması.

  Kanserli hastaların karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan birisi hastalıklarından dolayı gereksiz yere kısıtlanmalarıdır.Bu kısıtlanma kanser tanısı konulduğu andan itibaren başlamakta ve hasta, yakınları ve hatta hekimler tarafından gözaltına alınmaktadır.Bu hastaya karşı sevecen olunma gayesi ile yapılan bir kısıtlamadır.Hasta, çoğu kez hareket yeteneğine sahip olmasına rağmen gereksiz yere yatması önerilmektedir.Hastanın kendi gücünün ve yeteneklerinin bilincinde olması, hatta hareket etmeye zorlanması onu yaşama bağlayacaktır.Fakat bu durumun sağlanması sanıldığı kadar kolay değildir.Hasta ile ilgili, başta hekimler olmak üzere tüm sağlık personelinin va hasta yakınlarının p a l y a t i f   b a k ı m  i l k e l e r i n e g ö r e  e ğ i t i l m e s i   g e r e k l i d i r.

Palytif bakım ilkelerinin ortaya konması ve hastaya sistemik bir biçimde yaklaşılması ön koşul  olarak ele alınmalıdır.Aksi takdirde palyatif bakım tam anlamıyla gerçekleştirilemez.Palyatif bakımın yapılabilmesi iyi bir organizasyonu gerektirmektedir.Bu hastalarda mümkün olan en fazla rahatlama ve iyileşmeyi sağlayabilmek için tedavi  stratejisinin önceden saptanması gereklidir.Kanser hastalığının tedavisi elbette kanser konusunda uzmanlaşmış hekimler tarafından sürdürülecektir.Ancak palyatif bakım ülke çapında tüm hekimler tarafından sürdürülebilir.Palyatif bakımın sürdürülebilmesi için pratisyen ve her daldaki hekimin palyatif bakım konusunda bilinçlendirilmesi ve bilgilendirilmesi gereklidir.Multidisipliner bir yaklaşımla ele alınacak olan hastanın hekimin yalnızca kendi dalının sorumluluğu içinde değil, tüm yaşam süreci göz önüne alınarak tedavisinin yapılması gereklidir.İdeal olan, birbiri ile uyumlu birkaç hekimin tedaviyi tümüyle yönlendirmesi ve açıklamasıdır.Ayrıca hasta ve yakınları acil bir durumda kime başvuracaklarını mutlaka bilmelidirler.

Palyatif sözcüğü Latince’ de örtü ya da perde anlamına gelen “pallium”dan türetilmiştir.

 Palyatif bakım ise :

 *Kesin tedavi ya da uzun süreli kontrolün imkansızlığını kabul eden;

*Yaşamın süresinden çok niteliğiyle ilgilenen;

*Esas amacı mümkün olabildiğince hastanın rahatını sağlamak ve hoş olmayan semptomları önlemek olan bir tedavi biçimidir.

Palyatif kanser bakımının amacı ise; hastaların,hastalığın ilerlemesi ile kısıtlanabilen fiziksel,emosyonel,manevi,mesleki ve sosyal potansiyellerin en üst düzeye çıkmasını sağlama çabaları,yani rehabilitasyonu olarak özetlenebilir.Oysa bir çok sağlık görevlisi ilerleyen kanser olgularında palyatif rehabilitasyonun önemini kavrayamamıştır.Kısmen deneyimsizliğe bağlı olan bu durum kansere karşı olumsuz tavırdan da kaynaklanmaktadır.Pankreas kanseri tanısı konduktan sonra ortalama yaşam süresi altı ay olmasına rağmen hastaların yarısına yakını biraz daha uzun süre yaşayabilmektedir.Meme kanserli bir çok hastanın metastaz geliştikten sonra bile 5 yıla yakın bir süre yaşaması mümkün olabilmektedir.Yani kansere yakalanan hasta hemen ölüme mahkum edilmiş değildir.Yaşam süreleri arasında kişiden kişiye görülen büyük farklılıklar herkes tarafından bilinmektedir.Kansere karşı uygulanan yöntemler de hastadan hastaya süre yönünden büyük farklılıklar göstermektedir.Bu nedenle rahatsızlık veren semptomların giderilmesi yaşam niteliğini de belirgin bir biçimde düzeltmektedir.

 Kanser  tedavisinde son yıllarda görülen umut verici gelişmelere rağmen genelde iyileşme oranının %25′in üzerine çıkmadığı bilinen bir gerçektir.Kansere karşı eldeki yöntemlerin başarısız kaldığı dönemlerde ne yazıkki bu hastalar kendi yazgıları ile baş başa bırakılmaktadır.İşte bu noktada palyatif  kanser bakımı devreye girmektedir.Palyatif kanser bakımının amacı  artık günleri sayılı olan hastaların yaşamlarının nitelik yönünden ele alınması ve hastanın,insan onuruna yakışır bir şekilde yaşayabilmesinin sağlanmasıdır.Hastanın gün geçtikçe şiddetlenen ağrısının  dindirilmesi,ağrı dışındaki bulantı-kusma,anoreksi gibi diğer semptomların elden geldiğince en aza indirgenmesi palyatif bakımın bir diğer amacıdır.Palyatif bakım kanserle ilgili onkologların,radyoterapistlerin,

cerrahlerın,algologların,pratisyen

hekimlerin,hemşirelerin ve çeşitli dallarda uzmanlaşmış bütün hekimlerin sorumluluğundadır.

Kanser Riski Faktörleri:

Meme kanseri genellikle elli yaşın üzerinde olan kadınlarda; hiç çocuğu olmamış kadınlarda, ilk çocuklarını otuz yaşından sonra doğuran kadınlarda, hiç emzirmemiş olan kadınlarda, ideal ağırlıklarının yüzde 40 üzerinde olan kadınlar ile cinsel olgunluğa gecikmiş olarak gelen veya gecikmiş menapozu olan kadınlarda ve ailesinde (anne veya kızkardeşlerde) menapoz öncesi meme kanseri olayı olan kadınlarda ortaya çıkar.
Check-up Kuralları:

Her kadın ayda bir defa göğüslerini dikkatlice muayene etmelidir.
Buna ek olarak yirmi ile kırk yaş arasında olan kadınların her üç yılda bir göğüslerini bir hekime muayene ettirmesi gerekir. Kırk yaşın üzerinde olan kadınların bu muayeneyi her yıl yaptırması gerekir. Eğer kırk yaşın altındaysa-nız, ailenin geçmişinde göğüs kanseri yoksa yüksek risk gruplarından birine girmiyorsunuz demektir ve mamografinin alınmasına gerek duyulmayabilir. Eğer kırk ile kırkdokuz yaşlan arasında iseniz, herhangi bir belirti veya kitle yoksa ve ailenizde göğüs kanseri geçiren biri yoksa yalnızca basit bir mammogram yaptırın. Elli yaşından sonra mammogramı her yıl yaptırın. Eğer ailenizde göğüs kanseri varsa, yaşınıza aldırmaksızın her yıl bir mammogram yaptırın.

Testis Kanseri

Uyarıcı Belirtilen Teslislerde herhangi bir kitle veya boyutlarında değişiklik.
Kanser Riski Faktörleri: Yaşlı erkeklerden daha çok genç erkeklerde ortaya çıkar (kırk yaşından sonra fazla görülmez); normal yerine inmemiş testisler.

Check-up Kuralları: ilk gençlik yıllarının son dönemlerinden başlayarak tüm yaştaki erkekler her ay teslislerini muayene etmelidirler.

Kolorektal (Kalın Bağırsak ve Rektum) Kanser

Uyarıcı Belirtilen Herhangi bir rektal (makattan gelen) kanama veya dışkılama alışkanlıklarında uzun dönemli değişiklik.

Kanser Riski Faktörleri: Aile üyelerinden birinde geçmişte kolorektal polip (iyi huylu tü-moral oluşum) veya kolorektal kanser veya kronik ülserleşmiş kolit olması.

Check-up Kuralları: Kırk yaşın üzerinde olan kadın ve erkeklerin her yıl dijital (parmakla) rektal muayeneden geçmesi gerekir. Bundan öte elli yaşın üzerinde olan erkek ve kadınların en azından iki yılda bir sigmoidoskopik muayeneden geçmesi (sigmoidoskop ile kolon içinin muayenesi) ve her yıl kan bulunup, bulunmadığının kontrolü için feces (dışkı) testini yaptırması gerekir.

Akciğer Kanseri

Uyarıcı işaretlen Rahatsız eden bir öksürük, öksürürken kan gelmesi ve akciğer iltihabı veya bronşit nöbetleri; göğüste ağrı.

Kanser Riski Faktörleri: Çok sigara içmek ve özellikle astbest olmak üzere çevre kirletici maddelere maruz kalmak.

Check-up Kuralları: Kırk yaşın üzerinde olan herkesin bir göğüs röntgeni çektirmesi gerekir. Bunu takip eden göğüs röntgenleri doktorunuzun kişisel kararına göre yapılacaktır.

Servikal (Rahim Boynu) Kanser

Uyarıcı Belirtiler:

Anormal vajinal kanama.

Kanser Riski Faktörleri: Genital (Cinsel) bölgelerde kabarcıklar oluşturan deri iltihaplan veya genital siğil enfeksiyonları-, ergenlik çağına geldikten kısa bir süre sonra cinsel ilişkiye girme veya çok fazla cinsel ilişki partnerinin olması.

Check-up Kuralları:

Onsekiz yaşına gelen kadınların veya seksüel olarak aktif olanların her yıl Pap testi yaptırması ve pelvik muayeneden geçmesi gerekir. Birbirini takip eden üç veya daha fazla normal sonuç veren yıllık muayenenin ardından doktorunuz Pap testinin daha az aralıklarla yapılmasına karar verebilir.

Endometrium (Rahim iç zarı) Kanseri

Uyarıcı Belirtiler:

Anormal vajinal kanama.

Kanser Riski Faktörleri: Geçmişte kısırlık olması veya yumurtlama olmaması; menapozun geç başlaması veya uzun süreli östrojen tedavisi, vücutta aşırı yağlanma; çok fazla sigara içmek.

Check-up Kuralları: Menapoza geldikten sonra geçmişinde kısırlık, aşırı şişmanlık, yfmurtlayamama, anormal rahim kanaması veya östrojen tedavisi olan kadınların endo-metriyal biyopsi yaptırmaları gerekir.

İdrar Yolu ve Mesane Kanseri        

Uyarıcı işaretler: idrarda kan; sırt ağrısı; kilo ve iştah kaybı, sürekli ateş; anemi (kansızlık).

Kanser Riski faktörleri: Elli yaşın üzerinde olan erkeklerde-, çok fazla sigara içenlerde, geçmişte kronik idrar yolu enfeksiyonlarından rahatsız olanlarda daha fazla görülür.

Check-up Kuralları: Komple fiziki muayeneniz sırasında yapılan rutin idrar tahlilleri idrarınızda kan olup olmadığını (hemıtüri) gösterecektir. Eğer hematüri bulunursa, doktorunuz anormal bir doku da bulursa, biyopsi de dahil olmak üzere sistoskopik bir muayene yapabilir. Doktorunuz bir böbrek filmi de isteyebilir.

Ağız Kanseri

Uyarıcı işaretler: Ağzınızın renginde herhangi bir değişiklik veya ağzınızda iyileşmeyen herhangi bir yara.

Kanser Riski Faktörleri: Genellikle kırkbeş yaşın üstünde erkeklerde, çok fazla sigara içenlerde ve özellikle çok fazla alkol kullanımı ile birlikte dumansız tütün kullananlarda (tütün çiğneyenlerde) daha fazla görülür.

Check-up Kuralları: Eğer iyileşmeyen bir yara varsa doktorunuza veya diş hekiminize başvurun.

Gırtlak Kanseri

Uyarıcı Belirtiler: Boğuk seslilik.
Kanser Riski Faktörleri: Çok fazla sigara içmek, eğer fazla miktarda alkol kullanımı ile birlikte oluyorsa.

Check-up Kuralları: Konuşma özelliğinizde herhangi bir değişiklik olması durumunda bir boğaz uzmanı tarafından yapılan muayene veya eğer çok fazla sigara içiyorsanız yıllık muayene.

Prostat Kanseri

Uyarıcı Belirtilen idrara çıkmada zorluk; sırtın alt kısmında sürekli bir ağrı, pelvis veya kasıkların üst kısmında sürekli ağri; idrarda kan.
Kanser Riski Faktörleri-. Yetmiş yaşın üzerinde olan erkeklerde daha fazla görülür.
Check-up Kuralları: Eğer kırk yaşın üzerinde iseniz, periyodik tıbbi muayeneniz sırasında bir dijital (parmakla) rektal muayeneden de geçmeniz gerekir.

Cilt Kanseri

Uyarıcı Belirtilen Düzensiz sınırları olan küçük bir lezyon (yara, bere) ve vücutta veya kol ve bacaklarda kırmızı, beyaz, mavi veya mavi-siyah lekeler; cildin herhangi bir yerinde rengi inci beyazından siyaha kadar değişen yumru veya lezyonlar; avuç içi, ayak tabanı, el ve ayak parmaklarının uç kısımlarında koyu renkli lezyonlar; güneşe maruz kalmış cilt üzerinde daha koyu renkli beneklerle birlikte geniş kah-verengimsi lekeler; cildin herhangi bir yerinde kırmızımsı mor lekeler; ayak parmakları veya bacakta mor-kahverengi veya koyu mavi no-düller; yüz, kulak veya boyunda inci gibi veya mumlu gibi yumru veya şişler-, göğüs veya sırtta düz, ten rengi veya kahverengi yara izine benzer lezyonlar; yüz, kulaklar, boyun, eller veya kollarda pullu veya kabukla kaplı yüzeyi olan düz lezyon veya kırmızı nodul; herhangi bir bende görülen değişiklik veya iyileşmeyen bir yara.

Kanser Riski Faktörleri:

Kadın ve erkeklerde kızıl saç, açık cilt rengi veya gözlerin mavi olması; çocuklukta ciddi güneş yanığı olması; ailenin geçmişinde doğum lekeleri veya benler (displastik nevüs doğumda mevcut ben oluşumu sendromu.)

Check-up Kuralları: Eğer yukarıda sıralanan uyarıcı belirtilere sahip herhangi bir cilt lezyo-nunuz varsa doktorunuza danışınız

Risk Faktörü Aile Bireyleri Risk Artışı                 

Normalin 25 katı Annede 35 yaşından önce iki taraflı meme kanseri

Normalin 20 katı Anne ve kız kardeş meme kanseri

Normalin 15 katı Kız kardeş 40 yaşından önce iki tarflı meme kanseri

Normalin 10 katı Kız kardeş 50 yaşından önce iki taraflı meme kanseri

Normalin 5 katı Anne veya kız kardeşte meme kanseri    

Örnek olarak:

Eğer bir kadının annesinin her iki memesinde 35 yaşından önce meme kanseri gelişmişse kendisindede meme kanseri gelişme şansı %50 dir.Genetik risk hesaplamasına ayrıca diğer risk faktörleri de dahil edilir.Riskin kesin belirlenmesi için doktorunuza baş vurunuz.